Материал: 3000 та бухгалтерия тказмаси исобваралар режаси бйича боланишлар Муаддима

Внимание! Если размещение файла нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам

Узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга

олувчи счётларнинг (0600) боғланиши
Бошқа корхоналарнинг қимматли қоғозларига, мамлакат ҳудудида ва хорижда тузилган шуъба ва қарам хўжалик жамиятлари ҳамда бошқа корхоналарнинг устав капиталларига қилинган узоқ муддатли инвестициялар (қўйилмалар)нинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

0610 "Қимматли қоғозлар";

0620 "Шуъба хўжалик жамиятларига инвестициялар";

0630 "Қарам хўжалик жамиятларига инвестициялар";

0640 "Чет эл капитали мавжуд бўлган корхоналарга инвестициялар";

0690 "Бошқа узоқ муддатли инвестициялар".

Уларнинг харид қилиниши пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида ҳисобга олинади, узоқ муддатли инвестицияларнинг ҳисобдан чиқарилиши, текинга берилиши, устав капиталига улуш сифатида берилиши оқибатида чиқиб кетиши эса - ушбу счётларнинг кредитида акс эттирилади.

Инвестициялар бухгалтерия ҳисобини тартибга солувчи асосий меъёрий ҳужжатларга қуйидагилар киради:

- Ўзбекистон Республикаси Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (8-сон БҲМС) "Жамланган молиявий ҳисоботлар ва шуъба хўжалик жамиятларига сармояларни ҳисобга олиш" (Молия вазирлиги томонидан 1998 йил 14 октябрдаги 50-сон билан тасдиқланган ва ЎзР АВ томонидан 1998 йил 28 декабрда 580-сон билан рўйхатдан ўтказилган);

- Ўзбекистон Республикаси Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (12-сон БҲМС) "Молиявий инвестицияларни ҳисобга олиш" (Молия вазирлиги томонидан 1998 йил 23 декабрдаги 65-сон билан тасдиқланган ва ЎзР АВ томонидан 1999 йил 16 январда 596-сон билан рўйхатдан ўтказилган).



Т/р

Хўжалик операциясининг

мазмуни


Боғланувчи счётлар


Ёзувларни

тасдиқловчи

ҳужжатлар


дебет


кредит


1

Сотувчи корхонага асосий воситаларни мулк эгалигига бериш йўли билан қимматли қоғозлар харид қилинган


0610 (9210

9210

0110-0190)

Қимматли қоғозларга обуна, ҳисобварақ-фактура, асосий воситаларни тугатиш далолатномаси


2

Сотувчи корхонага номоддий активларни мулк эгалигига бериш йўли билан қимматли қоғозлар харид қилинган


0610 (9220

9220

0410-0490)

Қимматли қоғозларга обуна, ҳисобварақ-фактура, номоддий активларни ҳисобдан чиқариш далолатномаси


3

Сотувчи корхонага ўрнатиладиган ускунани мулк эгалигига бериш йўли билан қимматли қоғозлар харид қилинган


0610 (9220

9210

0710-0720)

Қимматли қоғозларга обуна, ҳисобварақ-фактура, ускунани қабул қилиш-топшириш далолатномаси, юкхат


4

Сотувчи корхонага материалларни мулк эгалигига бериш йўли билан қимматли қоғозлар харид қилинган


0610 9220

9220

1010-1090

Қимматли қоғозларга обуна, ҳисобварақ-фактура, юкхат


5

Сотувчи корхонага тайёр маҳсулотни мулк эгалигига бериш йўли билан қимматли қоғозлар харид қилинган


0610

9110

9010

2810

Қимматли қоғозларга обуна, ҳисобварақ-фактура, юкхат


6

Сотувчига товарларни мулк эгалигига бериш йўли билан қимматли қоғозлар харид қилинган


0610

9120

9020

2910

Қимматли қоғозларга обуна, ҳисобварақ-фактура, юкхат


7

Узоқ муддатли инвестициялар сифатида қимматли қоғозлар текинга олинган


0610

8530

Ҳадя шартномаси, юкхат


8

Қимматли қоғозларнинг харид ва номинал қиймати ўртасидаги фарқ (номинал қиймати харид қийматидан юқори) акс эттирилган


0610

9560

Гувоҳнома, қимматли қоғозларга обуна, ҳисобварақ-фактура


9

Йил охирида қимматли қоғозларнинг харид ва номинал қиймати ўртасидаги фарқ (харид қийматидан юқори) акс эттирилган


9690

0610

Гувоҳнома, қимматли қоғозларга обуна, ҳисобварақ-фактура


10

Ҳисобга олинмаган ва инвентарлаш натижасида аниқланган қимматли қоғозлар кирим қилинган


0610

9390

Инвентарлаш далолатномаси


11

Бошқа корхоналарнинг қимматли қоғозлари харид қилинган


0610

Пул

маблағ-

ларини

ҳисобга

олувчи

счётлар


Қимматли қоғозларга обуна, қимматли қоғозларга эгалик қилиш тўғрисида гувоҳнома


12

Брокерга инвестициялар хариди бўйича комиссион ҳақ ҳисобланган


0610

6990

Воситачи корхона билан шартнома, ҳисобварақ-фактура, кўрсатилган хизматлар далолатномаси


13

Хусусийлаштирилган корхона муддати узайтирилиши шарти билан харид қилинганлиги учун кредиторлик қарзи акс эттирилган


0610

6820 ва

(ёки) 7820

Олди-сотди шартномаси, кредит шартномаси


14

Муваффақиятли кимошди савдоси (танлов)дан кейин гаров суммаси ҳисобга олинган


0610

9590

Кимошди савдосида иштирок этиш шартномаси, гаров ҳисобварақ-фактураси


15

Қисқа муддатли молиявий қўйилмалар муддати ошганлиги муносабати билан узоқ муддатли инвестицияларга ўтказилган


0610

5810-5890

Инвестициялар муддатларини узайтириш тўғрисидаги қарор


16

Корхонанинг устав капиталига таъсисчилар томонидан улушлар сифатида тақдим этилган қимматли қоғозларнинг қийматини акс эттирилган


0610

4610

Устав, таъсис шартномаси


17

Акциялар учун тўлов сифатида келиб тушган қимматли қоғозлар қиймати (янги ташкил этилган акциядорлик жамиятининг устав капиталини шакллантиришда) акс эттирилган


0610

4610

Устав, таъсис шартномаси


18

Корхона томонидан қимматли қоғозларга тегишли ҳуқуқлар ўтганлиги тўғрисида гувоҳнома олинган


0610

6990, 7920

Гувоҳнома, қимматли қоғозларга обуна


19

Фоизлар тўланиши ўртасидаги даврда узоқ муддатли қимматли қоғозлар харид қилинган:








Қимматли қоғозларга обуна, ҳисобварақ-фактура, юкхат





- харид қилиш қийматига


0610

5110







- охирги фоизлар ҳисобланган пайт билан харид қилинган сана ўртасидаги даврда тўланган фоизлар суммасига


4890

5110




20

Узоқ муддатли инвестицияларни қайта баҳолаш натижасида улар қўшимча баҳоланган


0610

8510

Қайта баҳолашни ўтказиш тўғрисидаги раҳбар буйруғи, ҳисоб-китоб


21

Узоқ муддатли инвестицияларни қайта баҳолаш натижасида уларнинг қиймати пасайтирилган:








Қайта баҳолашни ўтказиш тўғрисидаги раҳбар буйруғи, ҳисоб-китоб





- олдинги даврда қўшимча баҳоланган сумма чегарасида


8510

0610







- олдинги даврда қўшимча баҳоланган сумма чегарасидан юқори суммага


9690

0610




22

Инвестициялардан олинган дивидендларни ҳисобга олиш акс эттирилган:








Дивидендларни тўлаш тўғрисидаги қарор, дивидендлардан даромад солиғи





а) қиймат усулида:














- дивидендларни эълон қилиш


4840

9520

тўланганлиги тўғрисидаги маълумотнома





- дивидендларни олиш


5110

4840







б) улушли иштирок этиш усулида:














- соф фойдани эълон қилиш


0610

9520







- дивидентларни эълон қилиш


4840

0610







- дивидендларни олиш


5110

4840




23

Чет эл валютасидаги узоқ муддатли инвестициялар билан боғлиқ операциялар бўйича курс фарқлари йил давомида акс эттирилган:








Қимматли қоғозлар курси ўзгарганлиги тўғрисидаги ахборот




а) жамғариш усули бўйича:














- мусбат


0610

6230







- манфий


3290

0610







б) бевосита ҳисобдан чиқариш усули бўйича:














- мусбат


0610

9540







- манфий


9620

0610




24

Узоқ муддатли инвестицияларнинг ҳисобдан чиқарилиши акс эттирилган:




0110-0190,

0410-0490,

1010-1090,

1110, 2110,

2810, 2910-

2920, 5010-

5020, 5110,

5210-5220


Устав, таъсис шартномаси, уюшмалаштирилган корхоналар билан келишувлар, қарам жамиятлар билан келишувлар





- шуъба корхоналарга


0620










- қўшма корхоналарга


0630










- уюшмалаштирилган корхоналарга


0640










- қарам корхоналарга


0650







25

Узоқ муддатли инвестициялар сифатида ҳисобга олинган қимматли қоғозлар қопланиши (сотиб олиниши) акс эттирилган


5110-5210

9220

9220 0610

Раҳбар буйруғи

26

Узоқ муддатли инвестициялар сифатида ҳисобга олинган қимматли қоғозларни сотиш акс эттирилган


5110-5120

9220

9220

0610

Ҳисобварақ-фактура, шартнома


27

Муддати қисқартирилиши (бир йилдан узоқ бўлган муддатдан бир йилдан кам бўлган муддатга) муносабати билан узоқ муддатли инвестициялар қисқа муддатли молиявий қўйилмаларга ўтказилган


5810-5890

0610

Қимматли қоғозларнинг сақлаш муддатини ўзгартириш тўғрисидаги қарор


28

Инвентарлаш натижасида узоқ муддатли инвестициялар камомади аниқланган:








Солиштирма қайднома, инвентарлаш далолатномаси, раҳбар буйруғи





а) узоқ муддатли инвестицияларни номинал (баланс) қиймати бўйича ҳисобдан чиқаришда


9220

0610-0690







б) узоқ муддатли инвестициялар камомадидан кўрилган зарар суммасига


5910

9220







в) моддий жавобгар шахс (ёки бошқа ходим) айбдор деб тан олинганда, бунда баҳолаш натижасида етишмаётган узоқ муддатли инвестицияларнинг бозор қиймати (ундириладиган сумма) узоқ муддатли инвестицияларнинг камомадидан кўрилган зарардан юқори бўлган тақдирда:














- узоқ муддатли инвестициялар камомадидан кўрилган зарар суммасига


4730

5910







- айбдор ёки моддий жавобгар шахслардан ундирилиши лозим бўлган етишмаётган узоқ муддатли инвестицияларнинг бозор қиймати билан узоқ муддатли инвестицияларнинг камомадидан зарар ўртасидаги фарқ суммасига


4730

9320







г) моддий жавобгар шахс (ёки бошқа ходим) айбдор деб тан олинганда, бунда баҳолаш натижасида етишмаётган узоқ муддатли инвестицияларнинг бозор қиймати (ундириладиган сумма) узоқ муддатли инвестицияларнинг камомадидан кўрилган зарардан паст бўлган тақдирда:














- айбдор ёки моддий жавобгар шахслардан ундирилиши лозим бўлган етишмаётган узоқ муддатли инвестицияларнинг бозор қиймати билан узоқ муддатли инвестицияларнинг камомадидан зарар ўртасидаги фарқ суммасига


9430

5910







- узоқ муддатли инвестициялар камомадидан кўрилган зарар суммасига


4730

5910







д) камомаднинг аниқ айбдорлари аниқланмаганда ёки моддий жавобгар шахслардан ундириш имконияти бўлмаганда узоқ муддатли инвестициялар камомадидан кўрилган зарар молиявий натижаларга ўтказилади


9430

5910




Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга

олувчи счётларнинг (0700) боғланиши
Қурилаётган (реконструкцияланаётган) капитал қўйилма объектларида ўрнатиш учун мўлжалланган ва ўрнатиладиган технологик, энергетик ва ишлаб чиқариш асбоб-ускуналарининг (шунингдек, лаборатория, тажриба мосламалари ва устахоналар учун мўлжалланган асбоб-ускуналар) мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

0710 "Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар - маҳаллий";

0720 "Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар - хорижий".

Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар 0710 "Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар - маҳаллий", 0720 "Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар - хорижий" счётларининг дебетида акс эттирилади. Асбоб-ускунани ўрнатиш учун беришда, мазкур счётлар 0820 "Асосий воситаларни харид қилиш" счёти билан боғланган ҳолда кредитланади.



Т/р

Хўжалик операциясининг

мазмуни

Боғланувчи счётлар


Ёзувларни

тасдиқловчи

ҳужжатлар


дебет


кредит


1

Келиб тушган ўрнатиладиган асбоб-ускуналар кирим қилинган


0710-0720

6010

Етказиб бериш шартномаси, товар-транспорт юкхати, ҳисобварақ-фактура


2

Келиб тушган ўрнатиладиган асбоб-ускуналар кирим қилинган (1510 счётдан фойдаланишда)


0710-0720

1510

Етказиб бериш шартномаси, товар-транспорт юкхати, ҳисобварақ-фактура


3

Келиб тушган ўрнатиладиган асбоб-ускуналар бўйича божхона божлари ҳисобланган


0710-0720

6990

Божхона юк декларацияси


4

Ўрнатиладиган асбобускуналарнинг қийматига ёрдамчи ишлаб чиқаришнинг турли хизматлари: транспорт, эҳтиёт қисмлар, штампларни тайёрлаш ва ҳоказолар киритилган


0710-0720

2310

Етказиб бериш шартномаси, товар-транспорт юкхати, ҳисобварақ-фактура, транспорт ташкилотларининг счётлари


5

Кирим қилинган асбобускуналар ёки уни харид қилиш ва етказиб бериш билан боғлиқ харажатлар банкдаги махсус варақлардан тўланган (масалан, аккредитивлар билан)


0710-0720

(6010

6010

5510-5530)

Етказиб бериш шартномаси, товар-транспорт юкхати, ҳисобварақ-фактура, транспорт ташкилотларининг счётлари


6

Хусусийлаштирилган корхонанинг мол-мулки таркибидаги асбобускуна харид қилиниши акс эттирилган


0710-0720

8310-8330

Олди-сотди шартномаси, кириш баланси


7

Ўрнатиладиган асбобускуналарни етказиб бериш ва сақлаш билан боғлиқ ишлар учун меҳнат ҳақи ҳисобланган


0710-0720

6710

Иш вақти ҳисоби табеллари, ишбай меҳнатга нарядлар


8

Ўрнатиладиган асбобускуналарни харид қилиш ва сақлаш билан боғлиқ ҳисобланган меҳнат ҳақи бўйича ижтимоий суғурта идораларига ажратмалар амалга оширилган


0710-0720

6520

Ижтимоий суғурта идораларига ажратмалар юзасидан ҳисоб-китоб


9

Ўрнатиладиган асбобускуналарни харид қилиш, етказиб бериш ва сақлаш билан боғлиқ турли харажатлар ҳисобдор шахслар томонидан тўланган:








Бўнак ҳисоботлари




а) агар уларга бўнак берилган бўлса


0710-0720

4230-4290







б) агар уларга бўнак берилмаган бўлса


0710-0720

6970




10

Ўрнатиладиган асбобускуналар акциялар учун тўлов сифатида келиб тушган


0710-0720

4610

Акцияларга обуна, ускуналарни қабул қилиш-топшириш далолатномаси


11

Ўрнатиладиган асбобускуналар ўз бўлинмаларидан келиб тушган


0710-0720

6110-6120

7110-7120

Бериш тўғрисида қарор, қабул қилиштопшириш далолатномаси


12

Ўрнатиладиган асбобускуналар турли шахслардан харид қилинган


0710-0720

6990

Олди-сотди шартномаси, ҳисобварақ-фактура, қабул қилиш-топшириш далолатномаси


13

Инвентарлаш вақтида аниқланган асбобускуна қийматининг қурувчи харажатларига киритилган камомадидан юқори суммаси акс эттирилган


0710-0720

9390

Инвентарлаш далолатномаси, солиштирма қайднома


14

Қайта баҳолаш натижасида ўрнатиладиган асбоб-ускуна қийматини ошириш акс эттирилган


0710-0720

8510

Қайта баҳолашни ўтказиш тўғрисида қарор, қайта баҳолаш ҳисоб-китоби


15

Қайта баҳолаш натижасида ўрнатиладиган асбоб-ускуна қийматини пасайтириш акс эттирилган:








Қайта баҳолашни ўтказиш тўғрисида қарор, қайта баҳолаш ҳисоб-китоби





- олдинги даврда қўшимча баҳоланган сумма чегарасидаги суммага


8510

0710, 0720







- олдинги даврда қўшимча баҳоланган сумма чегарасидан юқори бўлган суммага


9430

0710, 0720




16

Ўрнатиладиган асбобускуна банклар томонидан уларнинг узоқ муддатли ва қисқа муддатли кредитлари ҳисобига тўланиб кирим қилинган


0710-0720

6810, 7810

Кредит шартномаси, ҳисобварақ-фактура, қабул қилиштопшириш далолатномаси


17

Ўрнатиладиган асбобускуна қарз олувчилар томонидан уларнинг узоқ муддатли ва қисқа муддатли кредитлари ҳисобига тўланиб кирим қилинган


0710-0720

6820-6830,

7820-7840

Қарз шартномаси, ҳисобварақ-фактура, қабул қилиштопшириш далолатномаси


18

Давлат ҳокимияти органи томонидан бириктирилган мол-мулк таркибидаги ўрнатиладиган асбоб-ускуналар унитар корхона томонидан олинган


0710

8330

Устав, таъсис шартномаси, қабул қилиштопшириш далолатномаси


19

Ҳадя шартномаси бўйича текинга олинган ўрнатиладиган асбоб-ускуналар кирим қилинган


0710-0720

8530

Ҳадя шартномаси, қабул қилиш-топшириш далолатномаси


20

Мақсадли молиялаштириш ҳисобига олинган ўрнатиладиган асбобускуна кирим қилинган


0710-0720

8810-8890

Мақсадли молиялаштириш шартномаси, қабул қилиштопшириш далолатномаси


21

Инвентарлаш натижасида ҳисобга олинмаган ўрнатиладиган асбобускуналар ортиқчалар аниқланган санада шунга ўхшаш асбоб-ускунанинг бозор қиймати бўйича (кейинчалик ортиқчаларнинг вужудга келиши ва айбдор шахсларни аниқлаш шарти билан) баҳоланган


0710-0720

9390

Инвентарлаш далолатномаси, солиштирма далолатнома, инвентарлаш комиссияси қарорининг баённомаси


22

Шуъба корхоналарга ўрнатиладиган асбобускуналарни эгалик ҳуқуқи билан бериш йўли билан уларни инвестициялаш амалга оширилган


9210 (0620

0710-0720

9210)

Таъсис шартномаси, қабул қилиштопшириш далолатномаси


23

Қўшма корхоналарга ўрнатиладиган асбобускуналарни эгалик ҳуқуқи билан бериш йўли билан уларни инвестициялаш амалга оширилган


9210 (0630

0710-0720

9210)

Таъсис шартномаси, қабул қилиштопшириш далолатномаси


24

Уюшган корхоналарга ўрнатиладиган асбобускуналарни эгалик ҳуқуқи билан бериш йўли билан уларни инвестициялаш амалга оширилган


9210 (0640

0710-0720

9210)

Таъсис шартномаси, қабул қилиштопшириш далолатномаси


25

Қарам жамиятларга ўрнатиладиган асбобускуналарни эгалик ҳуқуқи билан бериш йўли билан уларни инвестициялаш амалга оширилган


9210 (0650

0710-0720

9210)

Таъсис шартномаси, қабул қилиштопшириш далолатномаси


26

Бошқа корхоналарга ўрнатиладиган асбобускуналарни эгалик ҳуқуқи билан бериш йўли билан уларни қисқа муддатли инвестициялаш амалга оширилган


9210 (5810-

5890

0710-0720

9210)

Қисқа муддатли инвестициялаш шартномаси, қабул қилиштопшириш далолатномаси


27

Ўрнатишни талаб этадиган асбоб-ускуна ўрнатишга беришда қиймати ҳисобдан чиқарилган


0810-0820

0710-0720

Ўрнатиш учун бериш юкхати


28

Олдин ўрнатиш учун мўлжалланган асбобускуна сотилган


9210

0710-0720

Олди-сотди шартномаси, ҳисобварақ-фактура, товар-транспорт юкхати


29

Ўрнатиладиган асбобускуна камомади учун мол етказиб берувчилар ёки транспорт корхоналарига даъволар тақдим этилган


4860

0710-0720

Камомад далолатномаси, даъво ҳужжатлари


30

Инвентарлаш натижасида ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг камомади аниқланган:








Инвентарлаш далолатномаси, солиштирма қайднома, инвентарлаш комиссияси қарорининг баённомаси





а) етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускунани баланс қиймати бўйича ҳисобдан чиқариш


9220

0710-0720







б) резерв капиталини ҳисобга олувчи счётларда ҳисобга олинадиган ўрнатилмаган асбобускуналарнинг натижалари (сальдо) суммасига


8510

9220







в) етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускуналарни ҳисобдан чиқариш натижасида кўрилган зарар суммасига


5910

9220







г) моддий жавобгар шахс (ёки бошқа ходим) айбдор деб тан олинганда, бунда баҳолаш натижасида етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускунанинг бозор қиймати (ундириладиган сумма) етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускуна чиқиб кетишидан кўрилган зарардан юқори бўлган тақдирда:














- етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускуна чиқиб кетишидан кўрилган зарар суммасига


4730

5910







- айбдор ёки моддий жавобгар шахслардан ундирилиши лозим бўлган етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускунанинг бозор қиймати билан етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускуна чиқиб кетишидан кўрилган зарар суммаси ўртасидаги фарқ суммасига


4730

9320







д) моддий жавобгар шахс (ёки бошқа ходим) айбдор деб тан олинганда, бунда баҳолаш натижасида етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускунанинг бозор қиймати (ундириладиган сумма) етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускуна чиқиб кетишидан кўрилган зарар қийматидан кам бўлган тақдирда:














- етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускуна чиқиб кетишидан кўрилган зарар суммасига


4730

5910







- айбдор ёки моддий жавобгар шахслардан ундирилиши лозим бўлган етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускунанинг бозор қиймати билан етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускуна чиқиб кетишидан кўрилган зарар суммаси ўртасидаги фарқ суммасига


9430

5910







е) камомад айбдорлари аниқланмаганда ёки моддий жавобгар шахслардан ундириш имконияти бўлмаган тақдирда, етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускуна чиқиб кетишидан кўрилган зарар молиявий натижаларга ўтказилади


9430

5910




31

Табиий офатдан кейин инвентарлаш натижасида аниқланган асбобускуналар камомади акс эттирилган


9720

0710-0720

Инвентарлаш далолатномаси, солиштирма қайднома, инвентарлаш комиссияси қарорининг баённомаси, табиий офат бўйича экспертиза далолатномаси


32

Импорт бўйича харид қилинган ўрнатиладиган асбоб-ускуна ҳисобга олинган


0720

6010

Божхона юк декларацияси, мол етказиб бериш шартномаси, ҳисобварақ-фактура


Капитал қўйилмаларни ҳисобга олувчи

счётларнинг (0800) боғланиши
Корхонанинг асосий воситалар ва номоддий активларга инвестициялари, шунингдек маҳсулдор ва ишчи ҳайвонларнинг (қийматидан қатъи назар, корхонанинг айланма маблағларига кирувчи паррандалар, мўйнали ҳайвонлар, қуёнлар, асаларилар, чанага қўшиладиган ва қўриқловчи итлар, тажриба учун мўлжалланган ҳайвонлардан ташқари) асосий подасини ташкил қилиш бўйича харажатлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

0810 "Тугалланмаган қурилиш";

0820 "Асосий воситаларни харид қилиш";

0830 "Номоддий активларни харид қилиш";

0840 "Асосий подани ташкил қилиш";

0850 "Ерни ободонлаштиришга капитал қўйилмалар";

0860 "Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштиришга капитал қўйилмалар";

0890 "Бошқа капитал қўйилмалар".

Капитал қўйилмаларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебети бўйича асосий воситалар, номоддий активларнинг харид қилиниши ва қурилиши, асосий подани ташкил этиш билан боғлиқ барча харажатлар ҳисобга олинади, кредити бўйича эса - узоқ муддатли активларнинг бошланғич қийматига киритиш учун ушбу харажатларнинг ҳисобдан чиқарилиши акс эттирилади.



Т/р

Хўжалик операциясининг

мазмуни


Боғланувчи счётлар


Ёзувларни

тасдиқловчи

ҳужжатлар


дебет


кредит


1

Объектларни қуришда фойдаланиладиган асосий воситаларнинг эскириши капитал қўйилмалар бўйича харажатларга киритилган


0810

0210-0290

Асосий воситалар эскиришининг ҳисоб-китоби


2

Объектларни қуришда фойдаланиладиган номоддий активларнинг амортизацияси харажатларга киритилган


0810

0510-0590

Номоддий активлар амортизацияси ҳисоб-китоби


3

Ўрнатиш талаб этиладиган асбоб-ускуна йиғиш (монтаж) қилиш учун берилган (йиғишга тайёргарлик бошланиши пайтидан)


0810, 0820

0710-0720

Ўрнатиш учун бериш юкхати

4

Сарфланган материаллар қиймати капитал қўйилмалар бўйича харажатларга киритилган


0810

1010-1090

Материалларни бериш юкхати, моддий ҳисобот


5

Сарфланган инвентарь ва хўжалик жиҳозларининг қиймати капитал қўйилмалар бўйича харажатларга ўтказилган


0810

1080

Инвентарь ва хўжалик жиҳозларини бериш юкхати, моддий ҳисобот


6

Асосий воситаларни ташиш бўйича транспорт корхонасининг счёти олинган


0820

6990

Шартнома, товар-транспорт юкхати, ҳисобварақ-фактура


7

Харид қилинган асосий воситалар бўйича божхона божининг суммаси акс эттирилган


0820

6990

Шартнома, божхона юк декларацияси, ҳисобварақ-фактура


8

Келиб тушган асосий воситалар бўйича божхона юк декларациясини расмийлаштириш учун йиғим суммаси акс эттирилган


0820

6990

Шартнома, божхона юк декларацияси, ҳисобварақ-фактура


9

Асосий воситалар харид қилинганлиги учун савдо ва таъминот ташкилотларига тўланадиган комиссия ҳақи акс эттирилган


0820

6990

Шартнома, ҳисобварақ-фактура


10

Асосий воситаларни харид қилиш билан боғлиқ бўлган сертификация ва синов харажатлари акс эттирилган


0820

6990

Шартнома, бажарилган ишлар далолатномаси, ҳисобварақ-фактура


11

Харид қилинган номоддий активлар бўйича божхона божи суммаси акс эттирилган


0830

6990

Шартнома, божхона юк декларацияси, ҳисобварақ-фактура


12

Келиб тушган номоддий активлар бўйича божхона юк декларациясини расмийлаштириш учун йиғим суммаси акс эттирилган


0830

6990

Шартнома, божхона юк декларацияси, ҳисобварақ-фактура


13

Номоддий активлар харид қилинганлиги учун савдо ва таъминот ташкилотларига тўланадиган комиссия ҳақи акс эттирилган


0830

6990

Шартнома, ҳисобварақ-фактура

14

Номоддий активларни харид қилиш билан боғлиқ бўлган сертификация ва синов харажатлари акс эттирилган


0830

6990

Шартнома, бажарилган ишлар далолатномаси, ҳисобварақ-фактура


15

Ёш ҳайвонларни асосий подага ўтказиш акс эттирилган


0840

1110

Ёш ҳайвонларни асосий подага ўтказиш далолатномаси


16

Қурувчи корхона томонидан моддий бойликларнинг мусбат фарқи объектларни бунёд қилиш ва асбоб-ускуналарни ўрнатиш бўйича харажатларга ҳисобдан чиқарилган


0810

1610

Материалларни бериш юкхати, моддий ҳисобот


17

Капитал қурилиш билан боғлиқ бўлган келгуси давр харажатлари ҳисобдан чиқарилган


0810

3190

Келгуси давр харажатлари ҳисобдан чиқарилишининг ҳисоб-китоби


18

Капитал қурилиш ёки асосий воситаларни харид қилиш билан боғлиқ бўлган ходимларнинг хизмат сафари бўйича харажатлари ҳисобдан чиқарилган


0810, 0820

4220

Раҳбар буйруғи, хизмат сафари бўйича бўнак ҳисоботи


19

Ҳисобдор шахсларга берилган бўнаклар ҳисобидан капитал қурилиш бўйича харажатлар амалга оширилган


0810

4230

Хизмат сафари бўйича бўнак ҳисоботи, юкхат


20

Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларга капитал қўйилмалар амалга оширилган, молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар қийматини оширувчи капитал қўйилмалар сифатида, молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни яхшилаш (ободонлаштириш, қуриб битказиш, жиҳозлашни ниҳоясига етказиш, қайта тиклаш, замонавийлаштириш, техник жиҳатдан қайта жиҳозлаш ва ҳ.к.) учун харажатлар суммасига


0860

6010, 1010,

6710, 6520

ва б.


Бажарилган ишлар далолатномаси, юкхатлар, қайдномалар


21

Капитал қўйилмалар асосий воситалар таркибига ўтказилган


0112

0860

Фойдаланишга топшириш далолатномаси


22

Капитал қўйилмаларга ёрдамчи ишлаб чиқариш томонидан кўрсатилган хизматлар ҳисобдан чиқарилган


0810

2310

Ёрдамчи ишлаб чиқариш хизмати таннархининг калькуляцияси


23

Таъсисчилар томонидан корхонанинг устав капиталидаги улуши ҳисобига берилган асосий воситаларнинг тугалланмаган объектлари (шу жумладан, ер майдонлари ва табиатдан фойдаланиш объектлари) қабул қилинган


0810

4610

Устав, таъсис шартномаси, қабул қилиштопшириш далолатномаси


24

Таъсисчилар томонидан устав капиталидаги улуши ҳисобига берилган ва ўрнатиш талаб этилмайдиган асбоб-ускуна келиб тушган


0820

4610

Устав, таъсис шартномаси, қабул қилиштопшириш далолатномаси


25

Капитал қўйилмалар билан боғлиқ бўлган суммалар бўйича қондирилмаган даъволар ҳисобдан чиқарилган


0810

4860

Хўжалик судининг қарори


26

Ерни ободонлаштиришга капитал қўйилмалар амалга оширилган


0850

6010, 1010,

6710 ва б.


Бажарилган ишлар далолатномаси, ҳисобварақ-фактуралар, топшириқномалар, моддий ҳисоботлар


27

Қурилиш бўйича лойиҳа-смета ишлари бажарилганлиги муносабати билан лойиҳалаш ташкилотидан счётлар тўловга қабул қилинган


0810

6010

Бажарилган ишларни қабул қилиш далолатномаси, ҳисобварақ-фактура


28

Мол етказиб берувчилар ва пудратчилардан капитал қурилиш (шу жумладан, ўрнатилмайдиган асбоб-ускуналар) бўйича бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматлар учун счётлар тўловга қабул қилинган


0810-0820

6010-7010

Бажарилган ишларни қабул қилиш далолатномаси (2, 3-шакллар), ҳисобварақ-фактура, товар-транспорт юкхати


29

Қурилишга ер майдони ажратиб берилганлиги учун счёт олинган


0820

6010

Ер майдонини қабул қилиштопшириш далолатномаси, кадастр, ҳисобварақ-фактуралар


30

Асосий воситаларни харид қилиш бўйича мол етказиб берувчилардан счётлар тўловга қабул қилинган


0820

6010

Мол етказиб бериш шартномаси, ҳисобварақ-фактуралар, асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси


31

Номоддий активларни харид қилиш бўйича мол етказиб берувчилардан счётлар тўловга қабул қилинган


0830

6010

ёки 6990

Мол етказиб бериш шартномаси, ҳисобварақ-фактуралар, номоддий активларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси


32

Ҳайвонларни харид қилиш бўйича мол етказиб берувчилардан счётлар тўловга қабул қилинган


0840

6010

ёки 6990

Мол етказиб бериш шартномаси, ҳисобварақ-фактуралар, ҳайвонларни қабул қилиштопшириш далолатномаси


33

Капитал қўйилмалар билан боғлиқ мол-мулк суғуртаси бўйича қарз акс эттирилган


0810-0890

6510

Суғурта шартномаси, лойиҳа-смета ҳужжатлари


34

Капитал қўйилмаларни ўзлаштириш билан боғлиқ ишчи ва ходимларнинг меҳнат ҳақидан ижтимоий суғуртага ажратмаларни ҳисоблаш амалга оширилган


0810-0820

6520

Бухгалтериянинг ҳисоб-китоб маълумотномаси


35

Капитал қўйилмаларни ўзлаштириш билан боғлиқ ишчи ва ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган


0810-0820

6710

Табеллар, топшириқномалар, иш ҳақи бўйича ҳисоб-китоблар


36

Қурилиш даврида капитал қўйилмалар учун фойдаланиладиган банклар кредити ва бошқа қарз мажбуриятлари бўйича фоизлар ҳисобланган


0810

6920

Кредит шартномаси, фоизлар ҳисоб-китоби, тўлов топшириқномаси (талабномаси), банк кўчирмаси


37

Ижарага олувчининг бухгалтерия ҳисобида актив ва мажбурият сифатида тан олинадиган молиявий ижара объектлари қиймати бўйича кирим қилинган


0810-0820

7910, 6950

Ижара шартномаси, ҳисобварақ-фактуралар, юкхатлар


38

Давлат ҳокимияти органи томонидан бириктирилган мол-мулк таркибидаги тугалланмаган капитал қурилиши унитар корхона томонидан олинган


0810

8330

Устав, таъсис шартномаси, қабул қилиштопшириш далолатномаси


39

Тугалланмаган қурилиш объектларининг қайта баҳоланиши амалга оширилган:








Қайта баҳолаш тўғрисида раҳбар буйруғи, қайта баҳолаш натижаларининг ҳисоб-китоби





а) қўшимча баҳоланганда


0810

8510







б) қиймати пасайтирилганда:














- олдинги қайта баҳолаш чегарасида


8510

0810







- олдинги қўшимча баҳолангандан юқори бўлган суммага


9430

0810




40

Тугалланмаган қурилиш объектлари ва ўрнатишни талаб этмайдиган асбобускуна бепул олинган


0810-0820

8530

Текинга бериш қарори, қабул қилиштопшириш далолатномаси


41

Мақсадли молиялаштириш тартибида капитал қурилиш объекти олинган


0810

8810-8890

Мақсадли молиялаштириш шартномаси, молиялаштириш сметалари, қабул қилиштопшириш далолатномаси


42

Қурилиш ишларини амалга ошириш учун омбордан тайёр маҳсулот берилган


0810 9110

9010 2810

Ҳисобварақ-фактура, юкхат, моддий ҳисобот


43

Қурилиш ишларини амалга ошириш учун омбордан товарлар берилган


0810 9120

9020 2910

Ҳисобварақ-фактура, юкхат, моддий ҳисобот


44

Ер майдони бошланғич қиймати бўйича асосий воситалар таркибига киритилган


0110

0820

Ер майдонини қабул қилиштопшириш далолатномаси, кадастр, ҳисобварақ-фактуралар


45

Асосий воситалар объектлари қурилиши ёки харид қилиниши (ишга туширилиши) муносабати билан уларнинг бошланғич қиймати акс эттирилган


0110-0190

0810-0820

Қабул қилиштопшириш далолатномаси, ҳисобварақ-фактура, лойиҳа-смета ҳужжатлари


46

Ишлар тугаллангандан кейин капитал тусга эга бўлган (объект қурилишини якунлаш, жиҳозланишини якунлаш, қайта жиҳозлаш ва замонавийлаштириш) харажатлар ҳисобга олинган


0120-0190

0820

Лойиҳа-смета ҳужжатлари, бажарилган ишлар далолатномаси, ҳисобварақ-фактуралар, асосий воситаларни қабул қилиштопшириш далолатномаси


47

Молиявий ижара объектларининг бошланғич қиймати бўйича ишга туширилиши (асосий воситалар таркибига киритилиши) акс эттирилган


0310

0820

Молиявий ижара объектларини ишга тушириш далолатномаси


48

Қурилиш ва асосий воситаларни харид қилиш жараёнида вужудга келган ва объектларнинг қийматига киритилмайдиган зарарлар ва турли йўқотишлар ҳисобдан чиқарилган


9430

0810-0820

Капитал қўйилмаларнинг инвентарланиши, асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси, солиштирма қайднома


49

Қурилиш ва асосий воситаларни харид қилиш билан боғлиқ, бироқ объектларнинг бошланғич қийматига киритилмайдиган харажатлар корхона маблағлари ҳисобига ҳисобдан чиқарилган


9430

0810-0820

Капитал қўйилмаларнинг инвентарланиши, асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси, солиштирма қайднома


50

Инвентарлашда тугалланмаган қурилиш объектларининг камомади аниқланган:








Тугалланмаган қурилишнинг инвентарлаш натижаларининг ва инвентарлаш натижалари ҳисобининг солиштирма қайдномаси, раҳбар буйруғи





а) қурилиши тугалланмаган етишмаётган объектларни баланс қиймати бўйича ҳисобдан чиқаришда


9220

0810







б) қурилиши тугалланмаган етишмаётган объект бўйича резерв капиталини ҳисобга олувчи счётларда ҳисобга олинадиган қўшимча баҳолаш натижалари (сальдоси) суммасига


8510

9220







в) етишмаётган ўрнатилмаган асбоб-ускунанинг чиқиб кетишидан кўрилган зарар суммасига


5910

9220







г) моддий жавобгар шахс (ёки бошқа ходим) айбдор деб топилган тақдирда


4730

5910







д) камомаднинг аниқ белгиланган айбдорлари аниқланмаган тақдирда


9430

5910




51

Ёш ҳайвонлар асосий подага ўтказилган


0170

0840

Ёш ҳайвонларни ишчи ва маҳсулдор ҳайвонлар таркибига ўтказиш далолатномаси


52

Ерни ободонлаштириш бўйича капитал қўйилмалар асосий воситалар қийматига киритилган


0111

0850

Асосий воситаларни қабул қилиштопшириш далолатномаси


53

Харид қилинган номоддий активлар бошланғич қиймати (амалдаги таннархи) бўйича балансга олинган


0410-0490

0830

Олди-сотди шартномаси, номоддий активларни қабул қилиштопшириш далолатномаси


54

Тугалланмаган қурилиш объектлари сотилган:








Олди-сотди шартномаси, ҳисобварақ-фактуралар, тугалланмаган қурилиш объектини тугатиш далолатномаси





а) тугалланмаган қурилишнинг бошланғич қиймати бўйича


9220

0810







б) келишилган ўтказиш қиймати бўйича


4010

9220







в) бошланғич қиймат билан келишилган қиймат ўртасидаги фарқ суммасига:














- агар келишилган қиймат кўпроқ бўлса


9220

9320







- агар келишилган қиймат камроқ бўлса


9430

9220




55

Тугалланмаган қурилиш объектлари алоҳида ажратилган бўлинмалар, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига берилган:








Олди-сотди шартномаси, ҳисобварақ-фактуралар, тугалланмаган қурилиш объектини тугатиш далолатномаси





а) тугалланмаган қурилишнинг бошланғич қиймати бўйича


9220

0810







б) келишилган ўтказиш қиймати бўйича


4110

9220







в) бошланғич қиймат билан келишилган ўтказиш қиймати ўртасидаги фарқ суммасига:














- агар келишилган қиймат кўпроқ бўлса


9220

9320







- агар келишилган қиймат камроқ бўлса


9430

9220




56

Фавқулоддаги вазиятлар (табиий офатлар, ёнғинлар, ҳалокатлар ва ҳ.к.) натижасида тугалланмаган қурилиш йўқотилишлари ҳисобдан чиқарилган


9720

0810

Раҳбар буйруғи, табиий офатлар натижасида асосий воситаларнинг чиқиб кетиши тўғрисида далолатнома


57

Корхонанинг ўз кучи билан амалга оширилган асбоб-ускуна ўрнатилиши бўйича харажатлар акс эттирилган


0820

1000, 6710,

6520 ва б.


Юкхатлар, ҳисоб-китоб қайдномалари, маълумотномалар


58

Хўжалик усули билан амалга ошириладиган капитал қурилишда устама харажатлар улуши акс эттирилган


0810

2510

Бухгалтериянинг ҳисоб-китоб маълумотномаси


59

Капитал қурилиш (объект ишга туширилгунга қадар) билан боғлиқ банк кредитлари ва бошқа қарз мажбуриятлари бўйича фоизлар суммалари ҳисобланган


0810

6920

Банк кредити бўйича фоизлар ҳисоб-китоби


60

Номоддий активлар ишлаб чиқиш даврида уларни харид қилиш учун олинган кредит бўйича фоизлар ҳисобланган


0830

6920

Банк кредити бўйича фоизлар ҳисоб-китоби


61

Харид қилинган ер майдони эгаси томонидан бузилган қурилмалар ва ўсимликлар қийматини қоплаш учун ҳисоб-китоб счётидан тўловлар амалга оширилган


0810

5110

Қоплашнинг ҳисоб-китоби, ҳисоб-китоб счётидан банк кўчирмаси


62

Капитал қўйилмалар бўйича харажатлар валюта счётидан тўланган


0810

5210

Валюта счётидан банк кўчирмаси


63

Шуъба (қарам) жамияти томонидан бош ташкилотдан устав капиталига улуш билан боғлиқ бўлмаган тугалланмаган капитал қурилиши олинган


0810

6110, 6120

Тугалланмаган қурилишни қабул қилиштопшириш далолатномаси


64

Капитал қурилишида ҳисоб сиёсати билан белгиланган табиий йўқотиш меъёри чегарасида сарф-харажат қилинадиган моддий бойликларнинг камомад суммаси ҳисобдан чиқарилган


9430

0810

Инвентарлаш рўйхати, солиштирма қайдномаси, инвентарлаш далолатномаси, раҳбар буйруғи


65

Капитал қўйилмалар ҳисобига ўтказиладиган харажатлар резерви ташкил этилган


0810

8910

Резерв суммасининг ҳисоб-китоби


66

Камомадлар айбдор шахслардан ундирилиши рад этилган ёки улар корхона ҳисобига қабул қилинган тақдирда, капитал қурилишидаги моддий бойликлар камомадидан кўрилган зарарлар давр харажатларига киритилган


9430

0810

Инвентарлаш рўйхати, солиштирма қайдномаси, инвентарлаш далолатномаси, раҳбар буйруғи

Источник: https://tut-files.ru/previewfile/16004