Материал: 3000 та бухгалтерия тказмаси исобваралар режаси бйича боланишлар Муаддима

21-сон БҲМСнинг 2-бандига асосан, молиявий-хўжалик фаолияти бухгалтерия ҳисобининг Ҳисобварақлар режасига асосан хўжалик юритувчи субъектлар Хўжалик операциялари бухгалтерия ҳисобининг счётлар ишчи режасини тузишлари ва у хўжалик юритувчи субъектнинг ҳисоб сиёсатида акс эттирилиши лозим. Шунинг учун корхонанинг бош бухгалтери счётлар ишчи режасини тузиш пайтида счётларнинг тасдиқланган гуруҳланишидан фойдаланган ҳолда таклиф этилган тизимга асосланиб ўзида қўлланиладиган счётлар тизимини мустақил равишда ишлаб чиқиши мумкин. Бунда бухгалтерия ҳисобининг счётлар ишчи режаси корхонада бухгалтерия ҳисобини юритиш учун лозим бўлган счётлардан иборат бўлиши, яъни счётларнинг ишчи режаси тасдиқланган Ҳисобварақлар режасига қараганда кўпроқ ёки камроқ счётларга эга бўлиши мумкин. Ишчи режадаги счётларнинг миқдори муайян корхона фаолиятининг хусусияти, ҳисобнинг у ёки бу бўлимига тааллуқли операцияларнинг турларига боғлиқ. Масалан, тасдиқланган Ҳисобварақлар режасида корхонанинг бюджет олдида солиқлар бўйича қарзини ҳисобга олиш учун 6410 "Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)" счёти таклиф этилган.

Ишчи режада муайян корхона солиқ солишнинг қайси тизими бўйича иш юритишидан келиб чиққан ҳолда муайян счётларни акс эттириш тавсия этилади.

Солиқ солишнинг умумбелгиланган тизими бўйича ишловчи корхоналар учун қуйидаги счётлардан фойдаланиш лозим:

6410 "Фойда солиғи бўйича бюджетга тўловлар бўйича қарзлар";

6411 "ҚҚС бўйича бюджетга тўловлар бўйича қарзлар";

6412 "Акциз солиғи бўйича бюджетга тўловлар бўйича қарзлар";

6413 "Мол-мулк солиғи бўйича бюджетга тўловлар бўйича қарзлар";

6414 "Ер солиғи бўйича бюджетга тўловлар бўйича қарзлар";

6415 "Жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи бўйича бюджетга тўловлар бўйича қарзлар" ва ҳ.к.

Солиқ солишнинг соддалаштирилган тизими бўйича ишловчи корхоналар учун қуйидаги счётлардан фойдаланилади:

6410 "Ягона солиқ тўлови (ЯСТ) бўйича бюджетга тўловлар бўйича қарзлар";

6411 "Жисмоний шахслардан олинадиган даромад солиғи бўйича бюджетга тўловлар бўйича қарзлар" ва ҳ.к.

Асосий воситаларни оператив ижарага бериш пайтида объектга эгалик қилиш ҳуқуқи ижарага берувчидан ижарага олувчига ўтмайди, шу боис асосий воситалар ижарага берувчининг балансида қолади. Бироқ ижарага берилган асосий воситалар бўйича тезкор маълумотларга эга бўлиш учун асосий воситаларни ҳисобга олувчи тегишли счётлар бўйича оператив ижарага берилган асосий воситалар бўйича алоҳида счётлар очиш мумкин. Масалан, агар ускуна оператив ижарага берилган бўлса, 0131 "Оператив ижарага берилган ускуна" счётини очиш мумкин. Агарда ишлаб чиқариш зарурияти билан қандайдир асосий воситалар консервация қилинган бўлса, 0191 "Консервацияланган асосий воситалар" деб номланган махсус счёт очиш тавсия этилади.

Счётлар ишчи режасида нафақат амалиётда қўлланилаётган счётларнинг номланиши, балки кейинчалик лозим бўлган тақдирда янги очилиши мумкин бўлган счётлар юзасидан мезонлар ҳам қайд этилиши мақсадга мувофиқдир. Бу бухгалтерия ҳисобини хўжалик операциялари мақсадини акс эттирган ҳолда юритишни таъминловчи счётлар тизимини тузиш имкониятини яратади.

Счётлар ишчи режаси ва ҳисоб сиёсатининг бошқа элементларини ишлаб чиқиш пайтида бухгалтерия ҳисоби ва молиявий ҳисоботни тузиш мақсадида ҳисоб маълумотини умумлаштирувчи мезонларга эга бўлган у ёки бу бўлимнинг бухгалтерия ҳисобини тартибга солувчи меъёрий ҳужжатлардан фойдаланиш лозим.

Бухгалтерия ҳисоби счётлар ишчи режасини корхона ҳисоб сиёсатига алоҳида илова сифатида тасдиқлаш мақсадга мувофиқ ҳисобланади.

Кейинги ўринларда:
Бухгалтерия ҳисоби ҳисобварақлар режаси

Хўжалик юритувчи субъектлар молиявий-хўжалик

фаолиятининг бухгалтерия ҳисоби

ҲИСОБВАРАҚЛАР РЕЖАСИ

Счётлар т/р	Счётлар номи	Счётлар тури
I ҚИСМ. УЗОҚ МУДДАТЛИ АКТИВЛАР
I БЎЛИМ. АСОСИЙ ВОСИТАЛАР, НОМОДДИЙ ВА БОШҚА УЗОҚ МУДДАТЛИ АКТИВЛАР
0100	АСОСИЙ ВОСИТАЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0110	Ер
0111	Ерни ободонлаштириш
0112	Узоқ муддатли ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштириш
0120	Бинолар, иншоотлар ва узатувчи мосламалар
0130	Машина ва асбоб-ускуналар
0140	Мебель ва офис жиҳозлари
0150	Компьютер жиҳозлари ва ҳисоблаш техникаси
0160	Транспорт воситалари
0170	Ишчи ва маҳсулдор ҳайвонлар
0180	Кўп йиллик ўсимликлар
0190	Бошқа асосий воситалар
0199	Консервация қилинган асосий воситалар
0200	АСОСИЙ ВОСИТАЛАРНИНГ ЭСКИРИШИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	КА
0211	Ерни ободонлаштиришнинг эскириши
0212	Узоқ муддатли ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштиришнинг эскириши
0220	Бино, иншоотлар ва узатувчи мосламаларнинг эскириши
0230	Машина ва асбоб-ускуналарнинг эскириши
0240	Мебель ва офис жиҳозларининг эскириши
0250	Компьютер жиҳозлари ва ҳисоблаш техникасининг эскириши
0260	Транспорт воситаларининг эскириши
0270	Ишчи ҳайвонларнинг эскириши
0280	Кўп йиллик ўсимликларнинг эскириши
0290	Бошқа асосий воситаларнинг эскириши
0299	Узоқ муддатли ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг эскириши
0300	УЗОҚ МУДДАТЛИ ИЖАРА ШАРТНОМАСИ БЎЙИЧА ОЛИНГАН АСОСИЙ ВОСИТАЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0310	Узоқ муддатли ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар
0400	НОМОДДИЙ АКТИВЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0410	Патентлар, лицензиялар ва ноу-хау
0420	Савдо маркалари, товар белгилари ва саноат намуналари
0430	Дастурий таъминот
0440	Ер ва табиат ресурсларидан фойдаланиш ҳуқуқлари
0450	Ташкилий харажатлар
0460	Франчайз
0470	Муаллифлик ҳуқуқлари
0480	Гудвилл
0490	Бошқа номоддий активлар
0500	НОМОДДИЙ АКТИВЛАР АМОРТИЗАЦИЯСИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	КА
0510	Патентлар, лицензиялар ва ноу-хаунинг амортизацияси
0520	Савдо маркалари, товар белгилари ва саноат намуналарининг амортизацияси
0530	Дастурий таъминотнинг амортизацияси
0540	Ер ва табиат ресурсларидан фойдаланиш ҳуқуқларининг амортизацияси
0550	Ташкилий харажатларнинг амортизацияси
0560	Франчайзнинг амортизацияси
0570	Муаллифлик ҳуқуқларининг амортизацияси
0590	Бошқа номоддий активларнинг амортизацияси
0600	УЗОҚ МУДДАТЛИ ИНВЕСТИЦИЯЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0610	Қимматли қоғозлар
0620	Шуъба хўжалик жамиятларига инвестициялар
0630	Қарам хўжалик жамиятларига инвестициялар
0640	Чет эл капитали мавжуд бўлган корхоналарга инвестициялар
0690	Бошқа узоқ муддатли инвестициялар
0700	ЎРНАТИЛАДИГАН АСБОБ-УСКУНАЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0710	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар - маҳаллий
0720	Ўрнатиладиган асбоб-ускуналар - хорижий
0800	КАПИТАЛ ҚЎЙИЛМАЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0810	Тугалланмаган қурилиш
0820	Асосий воситаларни харид қилиш
0830	Номоддий активларни харид қилиш
0840	Асосий подани ташкил қилиш
0850	Ерни ободонлаштиришга капитал қўйилмалар
0860	Узоқ муддатли ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларга капитал қўйилмалар
0890	Бошқа капитал қўйилмалар
0900	УЗОҚ МУДДАТЛИ ДЕБИТОР ҚАРЗЛАРИ ВА КЕЧИКТИРИЛГАН ХАРАЖАТЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
0910	Олинган векселлар
0920	Узоқ муддатли ижара бўйича олинадиган тўловлар
0930	Ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари
0940	Бошқа узоқ муддатли дебитор қарзлар
0950	Вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган даромад (фойда) солиғи
0960	Дисконт (чегирма)лар бўйича узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар
0990	Бошқа узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар
II ҚИСМ. ЖОРИЙ АКТИВЛАР
II БЎЛИМ. ТОВАР-МОДДИЙ ЗАХИРАЛАРИ
1000	МАТЕРИАЛЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
1010	Хом ашё ва материаллар
1020	Сотиб олинган ярим тайёр маҳсулотлар ва бутловчи буюмлар
1030	Ёқилғилар
1040	Эҳтиёт қисмлар
1050	Қурилиш материаллари
1060	Идиш ва идишбоп материаллар
1070	Четга қайта ишлаш учун берилган материаллар
1080	Инвентарь ва хўжалик жиҳозлари
1090	Бошқа материаллар
1100	ЎСТИРИШДАГИ ВА БОҚУВДАГИ ҲАЙВОНЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
1110	Ўстиришдаги ҳайвонлар
1120	Бўрдоқидаги ҳайвонлар
1200
1300
1400
1500	МАТЕРИАЛЛАРНИ ТАЙЁРЛАШ ВА ХАРИД ҚИЛИШНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
1510	Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш
1600	МАТЕРИАЛЛАР ҚИЙМАТИДАГИ ФАРҚЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
1610	Материаллар қийматидаги фарқлар
1700
1800
1900
2000	АСОСИЙ ИШЛАБ ЧИҚАРИШНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А
2010	Асосий ишлаб чиқариш
2100	ЎЗИДА ИШЛАБ ЧИҚАРИЛГАН ЯРИМ ТАЙЁР МАҲСУЛОТЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	А

А

8800

МАҚСАДЛИ ТУШУМЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР
8810	Грантлар
8820	Субсидиялар
8830	Аъзолик бадаллари
8840	Мақсадли фойдаланадиган солиқ имтиёзлари
8890	Бошқа мақсадли тушумлар
8900	КЕЛГУСИ ХАРАЖАТЛАР ВА ТЎЛОВЛАР РЕЗЕРВЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР
8910	Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари
V ҚИСМ. МОЛИЯВИЙ НАТИЖАЛАРНИНГ ШАКЛЛАНИШИ ВА ИШЛАТИЛИШИ
IX БЎЛИМ. ДАРОМАДЛАР ВА ХАРАЖАТЛАР
9000	АСОСИЙ (ОПЕРАЦИОН) ФАОЛИЯТНИНГ ДАРОМАДЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9010	Тайёр маҳсулотларни сотишдан даромадлар
9020	Товарларни сотишдан даромадлар
9030	Ишлар бажариш ва хизматлар кўрсатишдан даромадлар
9040	Сотилган товарларнинг қайтиши
9050	Харидорлар ва буюртмачиларга берилган чегирмалар
9100	СОТИЛГАН МАҲСУЛОТ (ТОВАР, ИШ, ХИЗМАТ)ЛАРНИНГ ТАННАРХИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9110	Сотилган тайёр маҳсулотларнинг таннархи
9120	Сотилган товарларнинг таннархи
9130	Бажарилган иш ва кўрсатилган хизматларнинг таннархи
9140	Даврий ҳисобда ТМЗ сотиб олиш/харид қилиш
9150	Даврий ҳисобда ТМЗ бўйича тузатишлар
9200	АСОСИЙ ВОСИТАЛАР ВА БОШҚА АКТИВЛАРНИНГ ЧИҚИБ КЕТИШИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9210	Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши
9220	Бошқа активларнинг чиқиб кетиши
9300	АСОСИЙ ФАОЛИЯТНИНГ БОШҚА ДАРОМАДЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9310	Асосий воситаларнинг чиқиб кетишидан фойда
9320	Бошқа активларнинг чиқиб кетишидан фойда
9330	Ундирилган жарима, пеня ва устамалар
9340	Ўтган йиллар фойдалари
9350	Қисқа муддатли ижарадан даромадлар
9360	Кредитор ва депонент қарзларни ҳисобдан чиқаришдан даромадлар
9370	Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар даромадлари
9380	Текин қайтарилмайдиган молиявий ёрдам
9390	Бошқа операцион даромадлар
9400	ДАВР ХАРАЖАТЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9410	Сотиш харажатлари
9420	Маъмурий харажатлар
9430	Бошқа операцион харажатлар
9440	Келгусида солиқ солинадиган базадан чиқариладиган ҳисобот даври харажатлари
9500	МОЛИЯВИЙ ФАОЛИЯТ ДАРОМАДЛАРИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9510	Роялти кўринишидаги даромадлар
9520	Дивидендлар кўринишидаги даромадлар
9530	Фоизлар кўринишидаги даромадлар
9540	Валюталар курслари фарқидан даромадлар
9550	Узоқ муддатли ижарадан даромадлар
9560	Қимматли қоғозларни қайта баҳолашдан даромадлар
9590	Молиявий фаолиятнинг бошқа даромадлари
9600	МОЛИЯВИЙ ФАОЛИЯТ БЎЙИЧА ХАРАЖАТЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9610	Фоизлар кўринишидаги харажатлар
9620	Валюталар курслари фарқидан зарарлар
9630	Қимматли қоғозларни чиқариш ва тарқатиш бўйича харажатлар
9690	Молиявий фаолият бўйича бошқа харажатлар
9700	ФАВҚУЛОДДАГИ ФОЙДА (ЗАРАР)ЛАРНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9710	Фавқулоддаги фойдалар
9720	Фавқулоддаги зарарлар
9800	СОЛИҚЛАР ВА ЙИҒИМЛАРНИ ТЎЛАШ УЧУН ФОЙДАНИНГ ИШЛАТИЛИШИНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР	Т
9810	Даромад (фойда) солиғи бўйича харажатлар
9820	Фойдадан ҳисобланган бошқа солиқлар ва йиғимлар бўйича харажатлар
9900	ЯКУНИЙ МОЛИЯВИЙ НАТИЖАНИ ҲИСОБГА ОЛУВЧИ СЧЁТЛАР
9910	Якуний молиявий натижа
VI ҚИСМ. БАЛАНСДАН ТАШҚАРИ СЧЁТЛАР
001	Қисқа муддатли ижарага олинган асосий воситалар	БТ
002	Масъул сақлашга қабул қилинган товар-моддий қийматликлар	БТ
003	Қайта ишловга қабул қилинган материаллар	БТ
004	Комиссияга қабул қилинган товарлар	БТ
005	Ўрнатиш учун қабул қилинган ускуналар	БТ
006	Қатъий ҳисобот варақлари	БТ
007	Тўлашга қобилиятсиз дебиторларнинг зарарга ўтказилиб ҳисобдан чиқарилган қарзи	БТ
008	Мажбуриятлар ва тўловларни таъминлаш - олинган	БТ
009	Мажбуриятлар ва тўловларни таъминлаш - берилган	БТ
010	Узоқ муддатли ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар	БТ
011	Ссуда шартномаси бўйича олинган мулк	БТ
012	Келгуси даврларда солиқ солинадиган базадан чиқариладиган харажатлар	БТ
013	Вақтинчалик солиқ имтиёзлари (турлари бўйича)	БТ
014	Фойдаланишдаги инвентарь ва хўжалик жиҳозлари	БТ