Материал: 3000 та бухгалтерия тказмаси исобваралар режаси бйича боланишлар Муаддима

Внимание! Если размещение файла нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам


Кейинги ўринларда:
II боб. Счётларнинг боғланиши

I қисм. Узоқ муддатли активлар

II қисм. Жорий активлар

III қисм. Мажбуриятлар

IV қисм. Хусусий капитал

V қисм. Молиявий натижаларнинг шаклланиши ва фойдаланилиши

VI қисм. Балансдан ташқари счётлар
II БОБ. СЧЁТЛАРНИНГ БОҒЛАНИШИ

I қисм. Узоқ муддатли активлар
I БЎЛИМ. АСОСИЙ ВОСИТАЛАР, НОМОДДИЙ

АКТИВЛАР ВА БОШҚА УЗОҚ МУДДАТЛИ АКТИВЛАР
Асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётларнинг (0100) боғланиши

Асосий воситалар эскиришини ҳисобга

олувчи счётларнинг (0200) боғланиши

Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий

воситаларни ҳисобга олувчи счётларнинг (0300) боғланиши

Номоддий активларни ҳисобга олувчи счётларнинг (0400) боғланиши

Номоддий активлар амортизациясини ҳисобга

олувчи счётларнинг (0500) боғланиши

Узоқ муддатли инвестицияларни ҳисобга

олувчи счётларнинг (0600) боғланиши

Ўрнатиладиган асбоб-ускуналарни ҳисобга

олувчи счётларнинг (0700) боғланиши

Капитал қўйилмаларни ҳисобга олувчи

счётларнинг (0800) боғланиши

Узоқ муддатли дебиторлик қарзлари ва кечиктирилган

харажатларни ҳисобга олувчи счётларнинг (0900) боғланиши

Ҳисобварақлар режасининг биринчи қисмида барча узоқ муддатли активларни, яъни бир неча ҳисобот даври мобайнида фойдаланиладиган мол-мулкни ҳисобга олувчи ҳамма счётлар жамланган. Барча узоқ муддатли активлар уларнинг турлари бўйича бухгалтерия ҳисобининг алоҳида счётларида тақдим этилган.

Ушбу бўлимнинг счётлари қуйидагилар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган:

- мулкчилик ҳуқуқида корхонага тегишли бўлган ва молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларнинг мавжудлиги, ҳаракати ва эскириши;

- мулкчилик ҳуқуқида корхонага тегишли бўлган номоддий активларнинг мавжудлиги, ҳаракати ва эскириши;

- қимматли қоғозларга, шуъба ва қарам хўжалик жамиятларига, чет эл капитали мавжуд бўлган ва бошқаларга қилинган узоқ муддатли инвестициялар;


- маҳаллий ва хориждан келтирилган ўрнатиладиган асбоб-ускуналарнинг мавжудлиги ва ҳаракати;

- барча турдаги капитал қўйилмалар;

- олинган векселлар бўйича ҳисоб-китобларнинг узоқ муддатли қисми, молиявий ижара бўйича олинадиган счётлар, ходимларнинг узоқ муддатли қарзлари, бошқа узоқ муддатли дебиторлик қарзлари, вақтинчалик фарқлар бўйича кечиктирилган фойда солиқлари, узоқ муддатли кечиктирилган харажатлар.

Ҳисобварақлар режасида узоқ муддатли дебиторлик қарзи ва келгуси даврларнинг узоқ муддатли харажатларини ҳисобга олувчи алоҳида счётлар назарда тутилганлиги бухгалтерия ҳисобида дебиторлик қарзлари ва келгуси давр харажатларини халқаро стандартлар талабларига мувофиқ жорий ва узоқ муддатлиларга аниқ ажратиш ва акс эттириш имкониятини беради.

Асосий воситалар ва улар бўйича эскиришни ҳисоблаш услубияти ва молиявий ижара (лизинг) шартномаси бўйича олинган асосий воситалар бухгалтерия ҳисобининг тартиби қуйидаги меъёрий ҳужжатлар билан тартибга солинади:

- Ўзбекистон Республикаси Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (5-сон БҲМС) "Асосий воситалар" (молия вазирининг 2003 йил 9 октябрдаги 114-сон буйруғи билан тасдиқланган, ЎзР АВ томонидан 2004 йил 20 январда 1299-сон билан рўйхатдан ўтказилган);

- Ўзбекистон Республикаси Бухгалтерия ҳисобининг миллий стандарти (6-сон БҲМС) "Ижара ҳисоби" (молия вазирининг 2009 йил 16 апрелдаги 41-сон буйруғи билан тасдиқланган, ЎзР АВ томонидан 2009 йил 24 апрелда 1946-сон билан рўйхатдан ўтказилган);

- 1 январь ҳолати бўйича асосий фондларни ҳар йили қайта баҳолашни ўтказиш тартиби тўғрисида низом (Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлигининг 4-сон, МВнинг 129-сон, ДСҚнинг 2002-86-сон қарори билан 2002 йил 29 октябрда тасдиқланган, ЎзР АВ томонидан 2002 йил 4 декабрда 1192-сон билан рўйхатдан ўтказилган);

- Асосий воситаларни балансдан чиқариш тартиби тўғрисида низом (молия вазирининг 2004 йил 16 августдаги 101-сон буйруғи билан тасдиқланган, ЎзР АВ томонидан 2004 йил 29 августда 1401-сон билан рўйхатдан ўтказилган);

- Инвентаризация жараёнида аниқланган мол-мулк камомади ва ортиқчасининг бухгалтерия ҳисоби ва солиққа тортиш тартиби тўғрисидаги низом (2004 йил 10 мартдаги МВнинг 37-сон, ДСҚнинг 2004-26-сон ва МАИМҚВнинг 20/1-сон қарори билан тасдиқланган, ЎзР АВ томонидан 2004 йил 6 апрелда 1334-сон билан рўйхатдан ўтказилган);

- Маҳсулотлар (ишлар, хизматлар)ни ишлаб чиқариш ва сотиш харажатлари таркиби ҳамда молиявий натижаларни шакллантириш тартиби тўғрисида низом (ЎзР ВМнинг 1999 йил 5 февралдаги 54-сон қарорига илова);


- Бухгалтерия ҳисобида ижара операцияларини акс эттириш тартиби тўғрисидаги низом (молия вазирининг 2009 йил 11 майдаги 54-сон буйруғи билан тасдиқланган, ЎзР АВ томонидан 2009 йил 1 июнда 1961-сон билан рўйхатдан ўтказилган) ва бошқалар.

Асосий воситаларни ҳисобга олувчи

счётларнинг (0100) боғланиши
Мулкчилик ҳуқуқида корхонага тегишли бўлган асосий воситаларнинг мавжудлиги ва ҳаракати, фойдаланилаётган, консервация қилинган ёки оператив ижара шартномаси бўйича берилган асосий воситалар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш қуйидаги счётларда амалга оширилади:

0110 "Ер";

0111 "Ерни ободонлаштириш";

0112 "Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситаларни ободонлаштириш";

0120 "Бинолар, иншоотлар ва узатувчи мосламалар";

0130 "Машина ва асбоб-ускуналар";

0140 "Мебель ва офис жиҳозлари";

0150 "Компьютер жиҳозлари ва ҳисоблаш техникаси";

0160 "Транспорт воситалари";

0170 "Ишчи ва маҳсулдор ҳайвонлар";

0180 "Кўп йиллик ўсимликлар";

0190 "Бошқа асосий воситалар";

0199 "Консервация қилинган асосий воситалар".

Мол-мулкни асосий воситалар таркибига киритиш тартиби 5-сон БҲМС "Асосий воситалар"га мувофиқ хўжалик юритувчи субъект томонидан амалга оширилади.

Таҳлилий ҳисоб тузилиши республика ҳудудида ва хориждаги асосий воситаларнинг мавжудлиги ва ҳаракати тўғрисида маълумотлар олиш имкониятини таъминлаши лозим.

Асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётларнинг дебети бўйича уларнинг кирим қилиниши 0810 "Тугалланмаган қурилиш", 0820 "Асосий воситаларни харид қилиш", 4610 "Устав капиталига таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи", 8530 "Текинга олинган мулк" ва бошқа счётларнинг кредити билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Асосий воситалар объектларини тугатиш, сотиш, текинга бериш, устав капиталига улуш сифатида бериш, молиявий ижара шартномасига кўра бериш, камомад ёки йўқотилиши натижасида ҳисобдан чиқаришда бошланғич қиймати тегишли асосий воситаларни ҳисобга олувчи счётларнинг (0100) кредитидан 9210 "Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши" счётининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.



Т/р

Хўжалик операциясининг

мазмуни


Боғланувчи счётлар


Ёзувларни

тасдиқловчи

ҳужжатлар


дебет


кредит


1

Асосий воситалар объектларининг ички ҳаракати акс эттирилган


0100-0190

0110-0190

Асосий воситаларнинг ички ҳаракати бўйича юкхатлар


2

Ускуна ижарага берувчи томонидан оператив ижарага берилган (ижарага берувчидаги ёзув)


0131

0130

Жорий ижарага бериш бўйича юкхатлар


3

Оператив ижарага берилган асосий воситалар ижарага берувчига қайтарилган (ижарага берувчидаги ёзув)


0130

0131

Жорий ижарадан қайтариш бўйича юкхатлар


4

Қурилиши тугалланган ва фойдаланишга топширилган объектлар асосий воситалар таркибига киритилган (инвентарь қиймати бўйича)


0110-0190

0810

Асосий воситаларни фойдаланишга қабул қилиш-топшириш далолатномаси, инвентарь карточкалар


5

Инвентарь ва жиҳозларнинг асосий воситалар туркумига ўтказилиши акс эттирилган


0110-0190

1080

Ички ҳаракат бўйича юкхатлар


6

Асосий воситалар ўз бўлинмаларидан келиб тушган


0110-0190

6110

Асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш бўйича шартнома, асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси


7

Асосий воситалар ҳақиқий таннархи бўйича харид қилинган (бошланғич қиймати)


0110-0190

0820

Етказиб бериш шартномаси, товар-транспорт юкхати, ҳисобварақ-фактура, асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси


8

Молиявий ижара шартномаси тугагандан сўнг, молиявий ижара шартномаси бўйича олинган объектлар асосий воситалар таркибига киритилган


0110-0190

0310

Лизинг шартномаси, асосий воситаларни қабул қилиштопшириш далолатномаси


9

Хўжалик ёки пудрат усули билан амалга оширилган қурилиш натижасида фойдаланишга топширилган ва асосий воситалар таркибига киритиладиган вақтинчалик (титул) бино ва иншоотларнинг ҳақиқий таннархи акс эттирилган


0110-0190

0810

Лойиҳа-смета ҳужжатлари, қурилиши тугалланган объектларни қабул қилиш далолатномаси, асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси


10

Устав капиталига таъсисчилар томонидан улуш (пайлар) сифатида берилган асосий воситалар балансга ҳисобга киритилган


0110-0190

4610

Таъсис шартномаси, асосий воситаларни қабул қилиштопшириш далолатномаси


11

Давлат ҳокимияти органи томонидан бириктирилган мулк таркибидаги асосий воситалар унитар корхона томонидан олинган


0110-0190

8330

Устав, таъсис шартномаси, қабул қилиштопшириш далолатномаси


12

Акциялар ҳақини тўлаш ҳисобига келиб тушган асосий воситалар балансга ҳисобга киритилган


0110-0190

4610

Қимматли қоғозларга обуна, асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси


13

Асосий воситалар текинга келиб тушган


0110-0190

8530

Ҳадя шартномаси, асосий воситалар текинга берилиши тўғрисида буйруқ ёки қарор, асосий воситаларни қабул қилиштопшириш далолатномаси


14

Асосий воситалар таркибига ишчи ва маҳсулдор ҳайвонлар киритилган


0170

0840

Ишчи ва маҳсулдор ҳайвонларни асосий воситалар таркибига киритиш тўғрисида далолатнома


15

Қуриб битказиш, қўшимча жиҳозлаш, замонавийлаштириш, реконструкциялаш ҳамда бошқа ажратиладиган ва ажралмас сифат жиҳатдан яхшиланиши муносабати билан асосий воситаларнинг бошланғич қиймати қўшимча баҳоланган


0110-0190

0890

Лойиҳа-смета ҳужжатлари, асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси


16

Ерни ободонлаштириш билан боғлиқ харажатлар асосий воситалар таркибига киритилган


0111

0810

Лойиҳа-смета ҳужжатлари, асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси


17

Ижарага берувчи томонидан оператив ижара бўйича ижарага олинган асосий воситалар юзасидан ижарага олувчи томонидан амалга оширилган капитал қўйилмалар суммасига асосий воситалар қўшимча баҳоланган


0111-0190

8530

Оператив ижара шартномаси, асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси


18

Хусусийлаштирилган корхонанинг асосий воситалар объектлари ҳисобга қабул қилинган


0110-0190

8310-8330

Олди-сотди шартномаси, ҳисобварақ-фактура, ТТЮ, асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси


19

Қайта баҳолаш натижасида асосий воситаларнинг қўшимча баҳоланиши суммалари акс эттирилган


0110-0190

8510

Қайта баҳолашни ўтказиш тўғрисида буйруқ, қўшимча баҳолаш ҳисоб-китоби


20

Инвентарлаш жараёнида аниқланган, ҳисобга олинмаган асосий воситалар объектлари бозор нархларида кирим қилинган


0110-0190

9390

Асосий воситаларни инвентарлаш натижалари бўйича солиштирма қайднома, инвентарлаш натижаларини ҳисобга олиш қайдномаси, раҳбар буйруғи


21

Мақсадли фойдаланиш учун олинган асосий воситалар кирим қилинган


0110-0190

8810-8890

Асосий воситаларни мақсадли фойдаланиш учун бериш шартномаси, асосий воситаларни қабул қилиш-топшириш далолатномаси


22

Капитал қўйилмаларни асосий воситалар таркибига ўтказиш пайтида молиявий ижара шартномасига мувофиқ олинган асосий воситалар яхшиланиши учун қилинган сарф-харажатлар суммаси акс эттирилган


0112

0860

Молиявий ижара шартномаси, асосий воситалар молиявий ижарага олинганлиги тўғрисида далолатнома


23

Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар ободонлаштирилганлигини қайта баҳолаш натижасида уларнинг баланс қиймати оширилган (қўшимча баҳоланган)


0112

8510

Молиявий ижара шартномаси, қайта баҳолашни ўтказиш тўғрисидаги раҳбар буйруғи


24

Тўлиқ эскирганлиги ва кейинчалик фойдаланиш учун яроқсизлиги сабабли тугатилиши муносабати билан асосий воситаларнинг чиқиб кетиши акс эттирилган:








Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши тўғрисида далолатнома (АВ-4 шакли), тугатилиши муносабати билан асосий воситаларнинг чиқиб кетиши тўғрисида комиссия қарори





а) асосий воситаларнинг бошланғич қийматига


9210

0110-0190







б) асосий воситаларнинг жамланган эскириш суммасига


0210-0290

9210







в) тугатиш билан боғлиқ харажатлар суммасига


9210

6710, 6520,

6990 ва б.








г) олинган узеллар, деталлар, материаллар, рангли ва қимматбаҳо металлар қийматига


1010-1090

9210







д) асосий воситаларнинг объекти қайта баҳоланганлиги натижалари (сальдо) суммасига


8510

9210







е) асосий воситалар тугатилганлиги натижасида олинган фойда суммасига


9210

9310







ж) асосий воситалар тугатилганлиги натижасида олинган зарар суммасига


9430

9210




25

Сотилиши муносабати билан асосий воситаларнинг чиқиб кетиши акс эттирилган:








Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши тўғрисида далолатнома (АВ-4 шакли), тугатилиши муносабати билан асосий воситаларнинг чиқиб кетиши тўғрисида комиссия қарори





а) асосий воситаларнинг сотилган қиймати суммасига


4010

9210







б) ҚҚС ҳисобланганда


9210

6410







в) асосий воситаларнинг бошланғич қийматига


9210

0110-0190







г) асосий воситалар бўйича жамланган эскириш ҳисобдан чиқарилганда


0210-0290

9210







д) сотиш бўйича харажатлар суммасига


9210

6710, 6520,

6990 ва б.








е) асосий воситалар объекти қайта баҳоланганлиги натижалари (сальдо) суммасига


8510

9210







ж) асосий воситалар сотилишидан олинган фойда суммасига


9210

9310







з) асосий воситалар сотилишидан олинган зарар суммасига


9430

9210




26

Бепул (текинга) берилиши (ҳадя қилиш шартномаси бўйича) натижасида асосий воситаларнинг чиқиб кетиши акс эттирилган:








Асосий воситаларни текинга бериш (ҳадя қилиш) тўғрисида шартнома, текинга бериш тўғрисида комиссия қарори, текинга бериш муносабати билан асосий воситаларнинг чиқиб кетиши тўғрисида далолатнома (АВ-4 шакли)





а) асосий воситаларнинг бошланғич қийматига


9210

0110-0190







б) асосий воситаларнинг жамланган эскириши суммасига


0210-0290

9210







в) ҚҚС ҳисобланганда


9210

6410







г) асосий воситалар объекти қайта баҳоланганлиги натижалари (сальдо) суммасига


8510

9210







д) асосий воситалар текинга берилганлигидан олинган фойда суммасига


9210

9310







е) асосий воситалар текинга берилганлигидан олинган зарар суммасига


9430

9210




27

Устав капиталига улуш сифатида берилганлиги муносабати билан асосий воситаларнинг чиқиб кетиши акс эттирилган:








Таъсис шартномаси, устав, таъсисчиларнинг келишилганлиги тўғрисидаги баённома, асосий воситаларнинг чиқиб кетиши тўғрисида далолатнома (АВ-4 шакли)





а) таъсис шартномаси билан назарда тутилган қийматга


0610-0690

9210







б) асосий воситаларнинг бошланғич қийматига


9210

0110-0190







в) асосий воситаларнинг жамланган эскириши суммасига


0210-0290

9210







г) устав капиталига улуш сифатида берилган харажатлар суммасига


9210

6710, 6520







д) асосий воситаларнинг объекти қайта баҳоланганлиги натижалари (сальдо) суммасига


8510

9210







е) асосий воситалар устав капиталига улуш сифатида берилганлигидан олинган фойда суммасига


9210

9310







ж) асосий воситалар устав капиталига улуш сифатида берилганлигидан олинган зарар суммасига


9430

9210




28

Молиявий ижара шартномаси бўйича беришда асосий воситаларнинг чиқиб кетиши акс эттирилган:








Молиявий ижара шартномаси, асосий воситаларни молиявий ижарага бериш далолатномаси





а) молиявий ижара шартномаси билан назарда тутилган қийматга:














- жорий қисми


4810

9210







- узоқ муддатли қисми


0920

9210







б) асосий воситаларнинг бошланғич қийматига


9210

0110-0190







в) асосий воситаларнинг жамғарилган эскириш суммасига


0210-0290

9210







г) асосий воситаларни молиявий ижара шартномасига кўра бериш билан боғлиқ харажатлар суммасига


9210

6710, 6520,

6990







д) асосий воситалар объекти қайта баҳоланганлиги натижалари (сальдо) суммасига


8510

9210







е) молиявий ижара шартномаси бўйича асосий воситаларни беришдан кечиктирилган даромадлар суммасига:














- жорий қисми


9210

6230







- узоқ муддатли қисми


9210

7230







ж) молиявий ижара шартномаси бўйича асосий воситаларни беришдан кечиктирилган харажатлар суммасига:














- жорий қисми


3290

9210







- узоқ муддатли қисми


0990

9210







з) молиявий ижара шартномаси бўйича асосий воситаларни беришдан кечиктирилган даромадлар суммасини даромадга ҳисобдан чиқаришда


6230

9550







и) молиявий ижара шартномаси бўйича асосий воситаларни беришдан кечиктирилган харажатлар суммасини зарарларга ҳисобдан чиқаришда


9430

3290




29

Камомади ва бузилиши муносабати билан асосий воситаларнинг чиқиб кетиши акс эттирилган:








Асосий воситаларни инвентарлаш натижаларининг солиштирма қайдномаси, инвентарлаш натижаларини ҳисобга олувчи қайднома, раҳбар буйруғи





а) етишмаётган асосий воситалар объектининг бошланғич (тиклаш) қийматига


9210

0110-0190







б) етишмаётган асосий воситалар объекти бўйича жамланган амортизация суммасига


0210-0290

9210







в) етишмаётган асосий воситаларнинг объекти қайта баҳоланганлиги натижалари (сальдо) суммасига


8510

9210







г) етишмаётган асосий воситалар объектининг чиқиб кетишидан камомад суммасига


5910

9210







д) моддий жавобгар шахс айбдор деб топилган тақдирда, баҳолаш натижасида объектнинг бозор қиймати (ундириб олиш суммаси) етишмаётган объект чиқиб кетишидан зарар суммасидан юқори бўлганда:














- айбдор шахс ҳисобидан етишмаётган асосий воситалар объекти чиқиб кетишидан камомад суммасига


4730

5910







- айбдор шахс ёки моддий жавобгар шахсдан ундирилиши лозим бўлган етишмаётган асосий восита объектининг бозор қиймати ва етишмаётган асосий воситанинг чиқиб кетишидан кўрилган камомад суммаси ўртасидаги фарққа


4730

9310







е) моддий жавобгар шахс айбдор деб топилган тақдирда, баҳолаш натижасида объектнинг бозор қиймати (ундириб олиш суммаси) етишмаётган асосий воситалар объекти чиқиб кетишидан зарар суммасидан паст бўлганда:














- асосий воситалар етишмаётган объектининг чиқиб кетишидан камомад суммасига


4730

5910







- айбдор ёки моддий жавобгар шахслардан ундириб олиниши лозим бўлган сумма ва асосий воситалар етишмаётган объектининг чиқиб кетишидан камомад суммаси ўртасидаги фарққа


9430

5910







ж) камомаднинг аниқ айбдорлари аниқланмаганда ёки моддий жавобгар шахслардан ундириш имконияти бўлмаганда:














- бошланғич (тиклаш) қийматига


9210

0110-0190







- ҳисобланган амортизация суммасига


0210-0290

9210







з) асосий воситаларнинг етишмаётган объекти қайта баҳоланганлиги натижалари (сальдо) суммасига


8510

9210







- асосий воситалар етишмаётган объектининг чиқиб кетишидан зарар суммасига


9430

9210




30

Таъсисчилар таркибидан чиқаётган иштирокчига асосий воситани бериш муносабати билан унинг чиқиб кетиши акс эттирилган:








Корхона уставига киритилган ўзгартиришлар, таъсисчиларнинг келишув баённомаси, муассис таъсисчилар таркибидан чиқарилганда асосий восита берилиши муносабати билан унинг чиқиб кетиши тўғрисидаги далолатнома





а) чиқиб кетаётган иштирокчилардан уларнинг улушига оид қарз бўйича ҳисоб-китоб учун бериладиган асосий воситалар қиймати суммасига


6620

9210







б) ҚҚС ҳисобланганда


9210

6410







в) асосий воситаларнинг бошланғич қиймати ҳисобдан чиқарилганда


9210

0110-0190







г) асосий воситаларнинг ҳисобланган эскириши ҳисобдан чиқарилганда


0210-0290

9210







д) асосий воситалар объекти қайта баҳоланганлиги натижалари (сальдо) суммасига


8510

9210







е) чиқиб кетаётган иштирокчиларнинг улуши бўйича қарзни ҳисоб-китоб қилишда уларга берилаётган асосий воситалар қийматининг қарздан ортишидан фарқ улар томонидан қопланганда


4890

9210







ж) иштирокчи таъсисчилар таркибидан чиқарилишида у билан асосий воситалар билан ҳисоб-китоб қилишда асосий воситалар чиқиб кетишидан олинган фойда суммасига


9210

9310







з) таъсисчилар таркибидан чиқарилишида асосий воситалар билан ҳисоб-китоб қилишда асосий воситалар чиқиб кетишидан олинган зарар суммасига


9430

9210




31

Ҳайвонлар асосий подадан яроқсиз деб топилганлиги муносабати билан асосий воситалардан чиқиб кетиши акс эттирилган:








Ҳайвонлар ва парранда чиқиб кетиши тўғрисидаги баённома





а) маҳсулдор ҳайвонлар яроқсиз деб топилганлиги муносабати билан бошланғич қиймат ҳисобдан чиқарилганда


9210

0170







б) боқувга ўтказилган ҳайвонларнинг қийматига


1120

9210







в) баҳоланган қиймати бошланғич қийматдан ортиқ бўлган тақдирда, бошланғич қиймат билан баҳоланган қиймат ўртасидаги фарқ суммасига


9210

9310







г) баҳоланган қиймати бошланғич қийматдан паст бўлган тақдирда, бошланғич қиймат билан баҳоланган қиймат ўртасидаги фарқ суммасига


9430

9210




32

Асосий воситалар табиий офатлар натижасида тугатилиши муносабати билан балансдан чиқарилиши акс эттирилган:








Асосий воситаларнинг чиқиб кетиши тўғрисида далолатнома (АВ-4 шакли), асосий воситаларнинг табиий офатлар натижасида тугатилиши муносабати билан чиқиб кетиши тўғрисида комиссиянинг қарори





а) асосий воситаларнинг бошланғич қийматини ҳисобдан чиқаришда


9210

0110-0190







б) асосий воситаларнинг ҳисобланган эскиришини ҳисобдан чиқаришда


0210-0290

9210







в) тугатиш бўйича харажатлар суммасига


9210

6710, 6520







г) олинган узеллар, деталлар, материаллар, рангли ва қимматбаҳо металлар қийматига


1010-1090

9210







д) асосий воситалар объекти қайта баҳоланганлиги натижалари (сальдо) суммасига


8510

9210







е) табиий офатдан кўрилган зарар суммасига


9720

9210




33

Асосий воситаларнинг қиймати арзонлаштирилган:







Қайта баҳолашни ўтказиш тўғрисидаги буйруқ, қиймат арзонлаштирилиши ҳисоб-китоби





а) олдинги даврларда объектнинг қўшимча баҳоланган суммаси доирасида бошланғич қиймати камайтирилган суммага


8510

0110-0190







б) эскиришни тузатиш суммасига


0210-0290

8510







в) объектнинг баҳоси арзонлаштирилган сумманинг унинг қўшимча баҳоланган суммасидан ортиқ бўлган суммага


9430

0110-0190




34

Молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар ободонлаштирилиши қайта баҳоланди; уларнинг баланс қиймати камайтирилган:








Молиявий ижара шартномаси, қайта баҳолашни ўтказиш тўғрисида раҳбар буйруғи





а) қўшимча баҳолашга


0112

8510







б) олдинги қўшимча баҳолаш чегарасида қийматни арзонлаштириш суммасига


8510

0112







в) олдинги қўшимча баҳолаш суммасидан юқори бўлган қийматни арзонлаштириш суммасига


9430

0112




35

Молиявий ижарага олинган асосий воситаларнинг лизингга берувчига қайтарилишида чиқиб кетиши:








Молиявий ижара шартномаси, раҳбар буйруғи





а) молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар ободонлаштирилганлигининг бошланғич (тиклаш) қийматига


9210

0112







б) жамланган эскириш суммасига


9210

0212







в) молиявий ижара шартномаси бўйича олинган ва лизингга берувчи томонидан қопланадиган асосий воситаларнинг ободонлаштирилганлиги қиймати суммасига


4890

9210







г) молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар объекти қўшимча баҳоланганлиги натижалари (сальдо) суммасига


8510

9210







д) ижара тўловлари жадвали (тартиби) бўйича қопланмаган асосий қарз қолдиғи суммасига


6950, 7910

9210







е) молиявий ижара шартномаси бўйича ижарага олувчи томонидан мазкур шартномага кўра амалга ошириладиган асосий воситаларни қайтариш бўйича (демонтаж қилиш, ташиш ва ҳ.к.) харажатлар суммасига


9210

1000, 6710,

6500 ва б.








ж) молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар қайтарилишидан олинган фойда суммасига


9210

9310







з) молиявий ижара шартномаси бўйича олинган асосий воситалар қайтарилишидан кўрилган зарар суммасига


9430

9210




36

Нотўғри ҳисобга олинган активлар инвентарь ва хўжалик жиҳозлари таркибидан асосий воситалар таркибига ўтказилган (белгиланган чеклов доирасида)


0110-0190

1080

Ўтказиш далолатномаси, инвентарь карточкаси


37

Асосий воситалар таркибига нотўғри ҳисобга олинган инвентарь ва хўжалик жиҳозлари ўтказилган:








Ўтказиш далолатномаси, асосий воситаларни тугатиш далолатномаси





а) бошланғич қийматига


9210

0100







б) жамланган эскириш суммасига


0200

9210







в) қолдиқ қийматига


1080

9210







г) инвентарь ва хўжалик жиҳозлари бўйича харажатлар суммасига


Харажат-

ларни

ҳисобга

олувчи

счётлар


1080




38

Табиий офат натижасида йўқотилган асосий воситаларнинг чиқиб кетиши акс эттирилган:








Табиий офат натижасида йўқотилган асосий воситаларни тугатиш далолатномаси





а) бошланғич қийматига


9210

0100







б) жамланган эскириш суммасига


0200

9210







в) қолдиқ қийматига


9710

9210




39

Олдинги йилдаги маҳсулот таннархига янглиш киритилган асосий воситаларни харид қилиш билан боғлиқ айрим харажатлар ҳисобига жорий йилда асосий воситалар қўшимча баҳоланган


0100

Харажат-

ларни

ҳисобга

олувчи

счётлар


Бухгалтериянинг ҳисоб-китоб маълумотномаси


40

Бош ташкилотдан алоҳида ажралиб чиққан бўлинма томонидан асосий воситалар бошланғич қиймати бўйича балансга олинган


0100

6110-6120

Қабул қилиштопшириш шартномаси, далолатнома


41

Ижарага берувчига қайтарилган асосий воситалар қиймати ижарага олувчи томонидан амалга оширилган тугалланган капитал қўйилмалар суммасига оширилган


0110-0190

0820

Юкхат, асосий воситаларни қабул қилиштопшириш далолатномаси


42

Текинга олинган ҳайвонларни келтириш билан боғлиқ харажатлар акс эттирилган


0840

6990

Юкхат, қабул қилиштопшириш далолатномаси


43

Шуъба (қарам) ташкилот томонидан қайтарилган асосий воситалар бош ташкилот балансига ҳисобга киритилган


0100

4110-4120

Асосий воситаларни қабул қилиштопшириш далолатномаси

Источник: https://tut-files.ru/previewfile/16004