Материал: 3000 та бухгалтерия тказмаси исобваралар режаси бйича боланишлар Муаддима

Ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқаришларни ҳисобга

олувчи счётларнинг (2300) боғланиши
Корхонанинг асосий ишлаб чиқаришига ёки асосий фаолиятига ёрдамчи ва хизмат кўрсатувчи ҳисобланган ишлаб чиқариш харажатлари тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш 2310 "Ёрдамчи ишлаб чиқариш" счётида амалга оширилади. Хусусан, ушбу счёт қуйидагиларни таъминлайдиган ишлаб чиқариш харажатларини ҳисобга олиш учун қўлланилади:

- энергиянинг турли хиллари (электр энергияси, буғ ва бошқалар) билан хизмат кўрсатиш;

- транспорт хизматини кўрсатиш;

- асосий воситаларни таъмирлаш;

- асбоблар, штамплар, эҳтиёт қисмлар, қурилиш деталлари ва конструкцияларини тайёрлаш ёки қурилиш материаллари таркибини бойитиш (асосан, қурилиш корхоналарида);

- тош, шағал, қум ва бошқа норуда материалларни қазиб олиш;

- ёғоч материалларини тайёрлаш ва тахта қилиш;

- қишлоқ хўжалик маҳсулотларини тузлаш, қуритиш ва консерва қилиш (асосан, савдо корхоналарида).

Мазкур счётнинг дебети бўйича маҳсулот ишлаб чиқариш, ишларни бажариш ва хизматлар кўрсатиш билан бевосита боғлиқ бўлган тўғри харажатлар, шунингдек ёрдамчи ишлаб чиқаришни бошқариш ва хизмат кўрсатиш билан боғлиқ бўлган билвосита харажатлар ва яроқсиз маҳсулот ҳисобига йўқотишлар ходимлар билан меҳнат ҳақи бўйича ҳисоб-китоблар, асосий воситалар бўйича эскиришни ҳисоблаш, номоддий активлар бўйича амортизацияни ҳисоблаш ва бошқалар кредитидан акс эттирилади.

Ишлаб чиқариши тугалланган маҳсулотлар, бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматларнинг ҳақиқий таннархи суммалари 2010 "Асосий ишлаб чиқариш", 2510 "Умумишлаб чиқариш харажатлари", 2810 "Омбордаги тайёр маҳсулотлар", 9130 "Бажарилган ишлар ва кўрсатилган хизматларнинг таннархи", 9420 "Маъмурий харажатлар" ва бошқалар билан боғланган ҳолда 2310 счётнинг кредитида акс эттирилади.

Т/р	Хўжалик операциясининг мазмуни	Боғланувчи счётлар		Ёзувларни тасдиқловчи ҳужжатлар
		дебет	кредит
1	Ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш цехларида фойдаланиладиган асосий воситалар эскириши акс эттирилган	2310	0211-0290	Асосий воситалар эскиришининг ҳисоб-китоби
2	Ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш харажатларига тааллуқли номоддий активлар бўйича амортизация ҳисобланган	2310	0510-0590	Номоддий активлар бўйича амортизациянинг ҳисоб-китоби
3	Ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун материаллар сарфхаражат қилинган	2310	1010-1070 1090	Юкхат
4	Маҳсулот олиш учун ҳайвонлар сўйилганлиги акс эттирилган	2310	1110	Ҳайвонларни сўйиш далолатномаси
5	Ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун инвентарь ва хўжалик жиҳозлари ҳисобдан чиқарилган	2310	1080	Юкхат
6	Ёрдамчи ва бошқа хизмат кўрсатувчи цехларда тугалланмаган ишлаб чиқариш суммалари ошириш юзасидан қайта баҳоланган (баҳосини ошириш)	2310	9390	Корхона раҳбариятининг қарори, бухгалтерия ҳисоб-китоблари
7	Материалларнинг қийматидаги фарқлар ҳисобланган улуш бўйича ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш счётларига ҳисобдан чиқарилган (мусбат сон билан ёки сторно)	2310	1610	Бухгалтерия ҳисоб-китоблари
8	Ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун сарф-харажат қилинган	2310	2110	Юкхат
9	Умумишлаб чиқариш харажатларининг тегишли улуши ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш харажатларига тааллуқли маҳсулотлар, ишлар ва хизматларнинг таннархига киритилган	2310	2510	Бухгалтерия ҳисоб-китоблари
10	Ишлаб чиқаришдаги яроқсизликдан йўқотишлар ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш маҳсулотларининг таннархига киритилган	2310	2610	Яроқсизлик далолатномаси, бухгалтерия ҳисоб-китоблари
11	Келгуси давр харажатлари улуши ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш маҳсулотлари, ишлар ва хизматларнинг таннархи ҳисобига киритилган	2310	3110-3190	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
12	Асосий цехлар маҳсулотларининг бир қисми ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун фойдаланилган	9110, 2310	2810, 9010	Юкхат
13	Ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқаришларга тааллуқли турли харажатларга нақд пул тўланган	2310	5010	Харажатлар учун масъул шахсларнинг ҳисоботлари
14	Мол етказиб берувчиларнинг моддий қийматликлар ҳамда ёрдамчи ва бошқа цехларга етказиб берилган хизматлар (сув, буғ, энергия, алоқа ва ҳ.к.) бўйича счётлари қабул қилинган	2310	6010, 6990	Шартнома, ҳисобварақ-фактура
15	Ёрдамчи цехларга тааллуқли қондирилмаган даъволар суммаси улар маҳсулотлари, ишлари ва хизматлари таннархига ҳисобдан чиқарилган	2310	4860	Суд қарори, корхона раҳбарининг қарори, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
16	Ёрдамчи ва бошқа цехлар ходимларининг мажбурий мулкий ва шахсий суғурта бўйича харажатлари (суғурта ташкилотларига қарзлар) акс эттирилган	2310	6510	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
17	Ёрдамчи цехлар ходимларига тўланадиган ижтимоий суғурта ва меҳнат ҳақи суммаларидан таъминотга ажратмалар акс эттирилган	2310	6520	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
18	Бюджетдан ташқари жамғармаларга киритиладиган суммалар ҳисобланган (ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш харажатлари бўйича)	2310	6520	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
19	Ёрдамчи ишлаб чиқариш ходимларига меҳнат ҳақи тўлаш бўйича суммалар ҳисобланган	2310	6710	Бажарилган ишлар далолатномаси, ҳисоб олиш табели, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
20	Ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш цехларига кўрсатилган хизматлари учун турли корхоналар олдидаги қарзлар акс эттирилган	2310	6990	Шартнома, бажарилган ишлар, хизматлар далолатномаси
21	Ҳисобдор шахслар томонидан олинган суммалардан ортиқ сарфланган харажатлар бўйича қарзлар акс эттирилган	2310	6970	Юкхат, ҳисобдор шахсларнинг ҳисоботлари, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
22	Ёрдамчи цехлар ходимларининг хизмат сафарлари бўйича харажатлар акс эттирилган:			Бўнак ҳисоботи ва унга илова қилинган бошланғич ҳужжатлар
	- уларга бўнак берилган бўлса	2310	4220
	- бўнак берилмаган бўлса	2310	6970
23	Алоҳида балансга ажратилган ички бўлинмалар томонидан ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқаришларга кўрсатилган хизматлар акс эттирилган	2310	6110	Шартнома, юкхат, ҳисобварақ-фактура
24	Ёрдамчи ва бошқа цехлардаги тугалланмаган ишлаб чиқаришнинг ортиғи кирим қилинган (камомаддан юқори бўлган суммада)	2310	9390	Инвентарлаш далолатномаси, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
25	Етишмаётган моддий қийматликлар қиймати ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш маҳсулотлари, ишлар ва хизматларнинг таннархига ҳисобдан чиқарилган	2310	5910	Инвентарлаш далолатномаси, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
26	Узоқ муддатли инвестициялар тартибида бошқа корхоналарга ёрдамчи цехлар томонидан ишлар ва хизматларнинг бир қисми кўрсатилган (харид қилинган қимматли қоғозлар қиймати қопланган)	9110 0610	2310 9010-9030	Шартнома, юкхат, ҳисобварақ-фактура, бажарилган ишлар далолатномаси
27	Ўрнатиладиган асбобускуналарни харид қилишда ёрдамчи ишлаб чиқаришлар томонидан амалга оширилган харажатлар (шу жумладан, транспорт харажатлари) асбобускуналар қийматига киритилган	0710-0720	2310	Транспорт ташкилотларининг счётлари, билдирги, бажарилган ишлар далолатномаси, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
28	Ёрдамчи цехлар томонидан ўз капитал қурилиши учун ишлаб чиқарган маҳсулотларининг ҳақиқий таннархи ҳисобдан чиқарилган	0810	2310	Юкхат, бажарилган ишлар далолатномаси
29	Ёрдамчи ва бошқа цехлар томонидан капитал қўйилмаларга амалга оширилган харажатлар ва хизматлар ҳисобдан чиқарилган	0810-0890	2310	Юкхат, бажарилган ишлар далолатномаси
30	Илгари ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқаришлар эҳтиёжлари учун ҳисобдан чиқарилган материаллар ва чиқиндиларнинг қайтарилиши акс эттирилган; ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқаришлар томонидан ишлаб чиқарилган эҳтиёт қисмлари кирим қилинган	1010-1090	2310	Билдирги, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
31	Ёрдамчи ва бошқа цехлар харажатлари ўстиришдаги ва бўрдоқига боқувдаги ҳайвонлар таннархига киритилган	1110	2310	Таннарх ҳисоб-китоби
32	Илгари ёрдамчи ишлаб чиқариш харажатларига ҳисобдан чиқарилган инвентарь ва хўжалик жиҳозлари қайтарилиши акс эттирилган; ёрдамчи ва бошқа цехлар томонидан ишлаб чиқарилган инвентарь ва хўжалик жиҳозлари кирим қилинган	1080	2310	Билдирги, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
33	Ёрдамчи цехлардаги тугалланмаган ишлаб чиқаришни қайта баҳолаш натижасида (баҳоси камайтирилганда) улар қиймати камайтирилган	9430	2310	Корхона раҳбарининг қарори, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
34	Ёрдамчи цехларнинг материалларни тайёрлаш ва харид қилишда кўрсатилган хизматлари ва харажатлари ушбу материаллар таннархига киритилган	1510	2310	Юкхат, бажарилган ишлар, хизматлар далолатномаси, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
35	Ижарага олинган асосий воситаларни капитал таъмирлаш бўйича харажатлар ҳисобдан чиқарилган (ижарачи ҳисобидан)	6990	2310	Бажарилган ишлар, хизматлар далолатномаси, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
36	Ёрдамчи цехларнинг харажатлари ва хизматлари ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар таннархига киритилган	2110	2310	Юкхат, бажарилган ишлар, хизматлар далолатномаси, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
37	Яроқсизликни тузатиш бўйича ёрдамчи ва бошқа цехларнинг харажатлари асосий цехларнинг яроқсизликдан йўқотишлари таркибига киритилган	2610	2310	Яроқсизлик далолатномаси, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
38	Ёрдамчи цехлар харажатларининг улуши уларни тақсимлаш пайтида бошқа ёрдамчи цехлар харажатларига киритилган	2311	2310	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
39	Ёрдамчи цехлар харажатларининг улуши уларни тақсимлаш пайтида умумишлаб чиқариш харажатларига киритилган	2510	2310	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
40	Ёрдамчи цехлар харажатларининг улуши уларни тақсимлаш пайтида хизмат кўрсатувчи хўжаликлар харажатларига киритилган	2710	2310	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
41	Ёрдамчи цехлар харажатларининг улуши уларни тақсимлаш пайтида маъмурий харажатларга киритилган	9420	2310	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
42	Ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқаришларнинг тегишли харажатлари ва хизматлари келгуси давр харажатларига киритилган (мавсумий соҳаларда)	3110-3190	2310	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
43	Ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқаришларнинг тайёр маҳсулотлари кирим қилинган	2810	2310	Юкхат, қабул қилиш-топшириш далолатномаси
44	Ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқаришлар маҳсулотлари товар сифатида кирим қилинган (ушбу счёт савдо соҳасининг қайта ишлов бериш корхоналарида ва ҳоказоларда қўлланилганда)	2910	2310	Юкхат, қабул қилиш-топшириш далолатномаси
45	Маҳсулотни етказиб бериш ва сотиш пайтида ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқаришлар хизматлари ҳисобдан чиқарилган	9410	2310	Билдирги, бажарилган ишлар, хизматлар далолатномаси, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
46	Ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқариш цехлари томонидан бошқаларга юклаб жўнатилган маҳсулотлар ҳамда буюртмачиларга бажарилган ишлар ва хизматлар ҳақиқий таннархи бўйича акс эттирилган	9130	2310	Шартнома, ҳисобварақ-фактура
47	Ёрдамчи цехлар харажатларининг улуши бошқа операцион харажатларга киритилган	9430	2310	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
48	Сотиш ва бошқа чиқиб кетиш пайтида ёрдамчи ва бошқа цехлар харажатлари ҳисобдан чиқарилган:			Билдирги, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
	- асосий воситалар бўйича	9210	2310
	- номоддий ва бошқа активлар бўйича	9220	2310
49	Қисқа муддатли инвестициялар тартибида ёрдамчи ва бошқа цехлар томонидан бошқа корхоналарга маҳсулотлар бериш ва хизматлар кўрсатиш акс эттирилган	9130 (5810	2310 9030)	Шартнома, ҳисобварақ-фактура, юкхат
50	Ёрдамчи ва бошқа цехлар томонидан ходимларга кўрсатилган хизматлар қиймати уларнинг меҳнат ҳақидан ушлаб қолинган	6710	2310	Шартнома, хизматлар қийматининг ҳисоб-китоби
51	Ёрдамчи цехлар харажатларининг улуши қонунчиликка мувофиқ айбдор шахслар томонидан ундириладиган моддий зарар суммасига киритилган	4730	2310	Келтирилган зарар тўғрисида далолатнома, бухгалтерия ҳисоб-китоблари
52	Ёрдамчи ва бошқа цехларнинг шуъба корхоналарига кўрсатган хизматлари сарф-харажатлари ҳисобдан чиқарилган	4110	2310	Шартнома, ҳисобварақ-фактура, юкхат
53	Алоҳида балансга ажратилган бўлинмаларга ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқаришлар харажатлари ҳисобдан чиқарилган ёки маҳсулот берилган	4110	2310	Шартнома, ҳисобварақ-фактура, юкхат
54	Бекор қилинган буюртмалар харажатларига киритилган ёрдамчи ва бошқа цехлар харажатлари ҳисобдан чиқарилган	9430	2310	Корхона раҳбарининг қарори, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
55	Ёрдамчи ва бошқа цехларнинг табиий офат, ёнғинлар ва ҳоказолар оқибатидаги йўқотишлари ҳисобдан чиқарилган	9720	2310	Йўқотишлар тўғрисидаги далолатнома
56	Инвентарлаш натижасида ёрдамчи ва бошқа ишлаб чиқаришлар цехларида аниқланган камомадлар ва моддий қийматликлар бузилиши акс эттирилган	5910	2310	Инвентарлаш далолатномаси
57	Ижарага олинган асосий воситаларнинг ижарага берувчи томонидан амалга ошириладиган капитал таъмирланиши бўйича харажатлари акс эттирилган	4890	2310	Шартнома, бажарилган ишлар, хизматлар далолатномаси
58	Қайтариладиган ва кўп маротаба айланадиган идишлар бўйича харажатлар ва йўқотишлар акс эттирилган	9430	2310	Билдирги
59	Ёрдамчи цехлар томонидан келгуси харажатларнинг илгари барпо этилган резервлар ҳисобидан асосий воситаларни таъмирлаш қиймати ҳисобдан чиқарилган	8910	2310	Таъмирлаш ишлари бажарилганлиги далолатномаси, юкхат

Умумишлаб чиқариш харажатларини ҳисобга

олувчи счётларнинг (2500) боғланиши
2510 "Умумишлаб чиқариш харажатлари" счётида умумишлаб чиқариш харажатлари тўғрисидаги ахборот умумлаштирилади. Бундай харажатлар:

- машина ва ускуналарни ушлаб туриш ва ишлатиш бўйича харажатлар;

- ишлаб чиқариш учун мўлжалланган асосий воситалар ва номоддий активлар бўйича амортизация ажратмалари;

- ишлаб чиқариш учун мўлжалланган асосий воситаларни таъмирлаш бўйича сарф-харажатлар;

- ишлаб чиқариш мол-мулкининг суғуртаси бўйича сарф-харажатлар;

- ишлаб чиқариш хоналарини иситиш, ёритиш ва ушлаб туриш бўйича сарф-харажатлар;

- ишлаб чиқариш хоналари, машина ва ускуналар ҳамда ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган бошқа ижара воситалари учун ижара ҳақи;

- ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш билан банд бўлган ишлаб чиқариш ходимларига тўланадиган меҳнат ҳақи;

- ишлаб чиқариш тавсифига эга бўлган бошқа харажатлардан иборат.

Умумишлаб чиқариш харажатлари умумишлаб чиқариш харажатларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети бўйича ишлаб чиқариш захиралари, ходимлар билан меҳнат ҳақи бўйича ҳисоб-китоблар ва бошқаларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади. Умумишлаб чиқариш харажатларини ҳисобга олувчи счётларда ҳисобга олинган харажатлар 2010 "Асосий ишлаб чиқариш", 2310 "Ёрдамчи ишлаб чиқариш" счётларининг дебетига ҳисобдан чиқарилади.

Ишлаб чиқарилган маҳсулотнинг бевосита ва билвосита (умумишлаб чиқариш) харажатларидан иборат бўлган таннархининг тўғри ҳисобланиши корхона учун муҳим аҳамиятга эга. Билвосита харажатларни тақсимлашнинг муқобил усуллари мавжуд. Корхона ушбу усуллардан энг оқилонасини танлаб олиши лозим. Умумишлаб чиқариш харажатларини алоҳида ҳисоб объектлари ўртасида тақсимлаш тартиби корхонанинг ҳисоб сиёсати билан белгиланади.

Т/р	Хўжалик операциясининг мазмуни	Боғланувчи счётлар		Ёзувларни тасдиқловчи ҳужжатлар
		дебет	кредит
1	Ишлаб чиқаришга, асбоб-ускуналарга, ишлаб чиқариш хоналарига ва бошқаларга хизмат кўрсатадиган асосий воситалар эскириши ҳисобланган	2510	0220-0299	Асосий воситалар эскиришининг ҳисоб-китоби
2	Ишлаб чиқаришга, асбоб-ускуналарга, ишлаб чиқариш хоналарига ва бошқаларга хизмат кўрсатиш харажатларига тегишли номоддий активлар бўйича амортизация ҳисобланган	2510	0510-0590	Номоддий активлар амортизациясининг ҳисоб-китоби
3	Ишлаб чиқаришга, асбоб-ускуналарга, хоналарга ва бошқаларга хизмат кўрсатиш учун материаллар сарфхаражат қилинган	2510	1010-1050, 1090	Юкхат
4	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган инвентарь ва хўжалик жиҳозлари ҳисобдан чиқарилган	2510	1080	Юкхат, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
5	Цехларга хизмат кўрсатиш учун сарф-харажат қилинган материаллар қийматидаги фарқлар ҳисобдан чиқарилган (мусбат сон билан ёки сторно)	2510	1610	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
6	Корхонанинг ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар цехларга хизмат кўрсатиш мақсадлари учун берилган (синовлар, тажрибалар ўтказиш учун)	2510	2110	Юкхат, талабнома
7	Ёрдамчи ишлаб чиқаришлар хизматлари цехларга хизмат кўрсатиш харажатларига ҳисобдан чиқарилган (жумладан, ижарага олинган асосий воситалар ижарага олувчи ҳисобидан капитал таъмирланган)	2510	2310	Юкхат, бажарилган ишлар, хизматлар далолатномаси, билдирги
8	Келгуси давр харажатларининг тегишли қисми умумишлаб чиқариш харажатларига ҳисобдан чиқарилган (навбатдаги ҳисобот даври келганда)	2510	3110-3190	Бухгалтерия ҳисоб-китоблари
9	Тайёр маҳсулотнинг бир қисми ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш мақсадида ўз эҳтиёжлари учун йўналтирилган	2510	2810	Юкхат
10	Айрим умумишлаб чиқариш харажатлари учун касса орқали нақд пул тўланган	2510	5010	Билдирги
11	Цехларга хизмат кўрсатиш бўйича харажатлар (умумишлаб чиқариш харажатлари) ҳисоб-китоб ёки валюта счётидан тўланган	2510	5110, 5210	Шартнома, ҳисобварақ-фактура, бажарилган ишлар, хизматлар далолатномаси
12	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш бўйича мол етказиб берувчиларнинг хизматлари (электр энергияси, сув, газ, алоқа ва б.) учун счётлари қабул қилинган	2510	6010	Шартнома, ҳисобварақ-фактура
13	Илгари тақдим этилган ва қондирилмаган даъво суммаси умумишлаб чиқариш харажатларига ҳисобдан чиқарилган	2510	4860	Суд қарори, корхона раҳбари қарори, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
14	Ишлаб чиқаришга тегишли мол-мулкни суғурталаш ҳамда ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш билан банд бўлган ходимларнинг шахсий суғурта бўйича қарзлари акс эттирилган	2510	6510	Суғурта шартномаси, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
15	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш билан банд бўлган ходимларнинг меҳнат ҳақидан мажбурий суғурта (ягона ижтимоий тўлов) бўйича қарзи акс эттирилган	2510	6520	Суғурта шартномаси, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
16	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш билан банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи бўйича харажатлар ҳисобланган	2510	6710	Иш вақти ҳисобининг табели, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
17	Умумишлаб чиқаришга оид асосий воситалар бўйича жорий ижара тўлови акс эттирилган	2510	6910	Ижара шартномаси, ҳисобварақ-фактура
18	Алоҳида балансга ажратилган ички бўлинмалар томонидан ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш бўйича харажатлар (умумишлаб чиқариш эҳтиёжлари) акс эттирилган	2510	6110	Шартнома, бажарилган ишлар, хизматлар далолатномаси, юкхат
19	Хизмат кўрсатиш учун мўлжалланган материаллар камомади, жумладан, табиий камайиш қиймати амалдаги қонунчиликка мувофиқ акс эттирилган (таннарх ҳисобига)	2510	1010, 2810, 2910	Инвентарлаш далолатномаси, билдирги, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
20	Умумишлаб чиқаришга оид асосий воситаларни таъмирлаш учун резерв барпо этилган	2510	8910	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоб-маълумотномаси
21	Умумишлаб чиқаришда банд бўлган ходимларнинг меҳнат таътилига тўловни амалга ошириш учун резерв барпо этилган	2510	8910	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоб-маълумотномаси
22	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш учун илгари берилган материалларнинг ортиқчаси ва қайтарилиши акс эттирилган; умумишлаб чиқариш харажатларининг улуши материаллар таннархига ҳисобдан чиқарилган	1010	2510	Инвентарлаш далолатномаси, билдирги
23	Умумишлаб чиқариш харажатлари, билвосита ўзгарувчан харажатлар (ишлаб чиқариш устама харажатлари) маҳсулот таннархига киритилган	2010	2510	Таннарх ҳисоб-китоби
24	Умумишлаб чиқариш харажатларининг тегишли улуши ўзида ишлаб чиқарилган ярим тайёр маҳсулотлар таннархига киритилган	2110	2510	Таннарх ҳисоб-китоби
25	Ёрдамчи цехларга хизмат кўрсатиш бўйича харажатлар улар ишлари, хизматлари таннархига киритилган	2310	2510	Таннарх ҳисоб-китоби
26	Умумишлаб чиқариш харажатларининг бир қисми яроқсизликни тузатиш бўйича харажатлар суммасига киритилган	2610	2510	Яроқсизлик тўғрисидаги далолатнома
27	Ишлаб чиқаришга хизмат кўрсатиш бўйича тегишли харажатлар келгуси давр харажатлари таркибида акс эттирилган	3110-3190	2510	Бухгалтерия ҳисоб-китоблари
28	Илгари цехларнинг харажатларига киритилган ишлаб чиқариш бўйича йўқотишлар (бекор туриб қолишлар ва б.)нинг бир қисми қонунчиликка мувофиқ айбдор шахсларнинг меҳнат ҳақидан ушлаб қолинган	6710	2510	Йўқотишлар тўғрисида далолатнома, меҳнат шартномаси, меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларнинг ҳисоб-китоби
29	Умумишлаб чиқариш харажатлари улуши айбдор шахслар зиммасига юкланган (бекор туриб қолишлар ва б.)	4730	2510	Билдирги, меҳнат шартномаси, бухгалтерия ҳисоб-китоблари
30	Умумишлаб чиқариш харажатларининг бир қисми зарарга ҳисобдан чиқарилган (табиий офатлар, ёнғинлар ва ҳоказо туфайли)	9720	2510	Табиий офатлар натижасида йўқотишлар тўғрисида далолатнома

Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотларни

ҳисобга олувчи счётларнинг (2600) боғланиши
2610 "Ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулотлар" счёти ишлаб чиқаришдаги яроқсиз маҳсулот ҳисобига йўқотишлар тўғрисидаги ахборотларни умумлаштириш учун мўлжалланган.

Мазкур счётнинг дебети бўйича аниқланган яроқсиз маҳсулотларга доир харажатлар, шунингдек кафолатли таъмирлаш харажатлари йиғилади, кредити бўйича - яроқсиз маҳсулотдан кўрилган йўқотишларнинг камайишига олиб бориладиган суммалар (яроқсиз маҳсулотнинг фойдаланиш мумкин бўлган баҳоси бўйича қиймати, яроқсиз маҳсулотнинг айбдорларидан ушланадиган суммалар, мол етказиб берувчилар томонидан етказиб берилган сифатсиз материаллар ва ярим тайёр маҳсулотлардан фойдаланиш натижасида юзага келган яроқсиз маҳсулот ва бошқалар учун ундириладиган суммалар), шунингдек яроқсиз маҳсулотлардан кўрилган йўқотиш сифатида ишлаб чиқариш харажатларига ҳисобдан чиқариладиган суммалар акс эттирилади.

Т/р	Хўжалик операциясининг мазмуни	Боғланувчи счётлар		Ёзувларни тасдиқловчи ҳужжатлар
		дебет	кредит
1	Яроқсиз маҳсулотларни тузатиш бўйича материаллар сарфланиши акс эттирилган	2610	1010-1050, 1090	Яроқсизлик тўғрисида далолатнома, юкхат
2	Асосий ва ёрдамчи ишлаб чиқаришда аниқланган тузатиб бўлмайдиган яроқсиз маҳсулотдан кўрилган йўқотишлар ҳисобдан чиқарилган	2610	2010, 2310	Яроқсизлик тўғрисида далолатнома
3	Ўзида ишлаб чиқарилган яроқсиз ярим тайёр маҳсулотлар аниқланган ва ҳисобдан чиқарилган	2610	2110	Инвентарлаш далолатномаси
4	Умумишлаб чиқариш харажатларининг улуши тузатиб бўладиган ва тузатиб бўлмайдиган яроқсиз маҳсулотлар таннархига киритилган	2610	2510	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
5	Харидорга яроқсиз маҳсулот ўрнига берилган маҳсулот таннархи акс эттирилган	2610	2810	Яроқсизлик тўғрисида далолатнома, юкхат
6	Яроқсизлик билан боғлиқ турли харажатлар (яроқсиз маҳсулотни алмаштиришда, қайтаришда ташиш ва бошқа харажатлар) банклардаги ҳисоб-китоб, валюта ёки махсус варақлардан тўланган	2610	5110, 5210, 5510-5530	Шартнома, яроқсизлик тўғрисида далолатнома
7	Яроқсизликни тузатишда ва кафолатли таъмирлашда мол етказиб берувчиларнинг кўрсатган хизматлари бўйича счётлари қабул қилинган	2610	6010	Шартнома, ҳисобварақ-фактура, бажарилган ишлар, хизматлар далолатномаси
8	Яроқсизликни тузатиш учун ижтимоий суғурта ва меҳнат ҳақи суммалари бўйича таъминотига ажратмалар ҳисобланган	2610	6520	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
9	Яроқсиз маҳсулотларни тузатиш бўйича меҳнат ҳақи суммаси ҳисобланган	2610	6710	Билдирги, иш вақти ҳисобининг табели, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
10	Яроқсиз маҳсулотларни қайтариш, ташиш ва бошқалар билан боғлиқ суммалар ҳисобдор шахслар ҳисобидан чиқарилган	2610	4220 4320	Ҳисобдор шахсларнинг ҳисоботлари
11	Истеъмолчилар томонидан олинган яроқсиз маҳсулотларни тузатиш учун қилинган харажатлар бўйича улар олдидаги қарз ҳисобланган	2610	6990	Яроқсизлик тўғрисида далолатнома, истеъмолчилар томонидан тақдим этилган счётлар
12	Яроқсиз маҳсулотни тузатишдан қолган ва якуний яроқсиз маҳсулотларни ҳисобдан чиқаришдан олинган моддий қийматликлар (фойдаланиш мумкин бўлган баҳосида) кирим қилинган	1010	2610	Билдирги, ҳисобдан чиқариш далолатномаси
13	Яроқсиз маҳсулотдан кўрилган йўқотишлар асосий ишлаб чиқариш маҳсулотлари, иш ва хизматлар таннархига киритилган; қайтарилган яроқсиз маҳсулот таннархи ҳисобдан чиқарилган	2010	2610	Яроқсизлик тўғрисида далолатнома, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
14	Яроқсиз маҳсулотдан кўрилган йўқотишлар ёрдамчи ишлаб чиқариш маҳсулотлари, иш ва хизматлар таннархига киритилган; қайтарилган яроқсиз маҳсулот таннархи ҳисобдан чиқарилган	2310	2610	Яроқсизлик тўғрисида далолатнома, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
15	Яроқсиз маҳсулотдан кўрилган йўқотишлар айбдор ишчиларнинг меҳнат ҳақидан ушлаб қолиш ҳисобига камайтирилган (жорий ой бўйича)	6710	2610	Меҳнат шартномаси, яроқсизлик тўғрисида далолатнома, билдирги, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
16	Яроқсизлик оқибатида келиб чиққан йўқотишлардан кўрилган моддий зарар айбдор ишчилар ҳисобидан ҳисобдан чиқарилган (ижро варақалари ва бошқалар бўйича)	4730	2610	Суд қарори, бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
17	Олдинги йиллар бўйича аниқланган қопланмайдиган яроқсизликдан йўқотишлар зарарларга ҳисобдан чиқарилган (жумладан, ташқи яроқсизликдан ҳам)	9430	2610	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
18	Олдинги йиллар бўйича аниқланган қопланмайдиган яроқсизликдан йўқотишлар фойдани камайтиришга ҳисобдан чиқарилган	8710	2610	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоби
19	Аниқланган яроқсизлик бўйича айбдор ташкилотга даъво тақдим этилган	4860	2610	Тижорат далолатномаси, даъво ҳужжатлари
20	Яроқсизликни тузатиш билан боғлиқ харажатлар бўйича ҳисобдор шахсларнинг бўнак ҳисоботлари тасдиқланган	2610	6970	Бўнак ҳисоботлари