Материал: 3000 та бухгалтерия тказмаси исобваралар режаси бйича боланишлар Муаддима

Таъсисчиларга бўлган қарзни ҳисобга

олувчи счётларнинг (6600) боғланиши
Таъсисчиларга бўлган қарзни ҳисобга олувчи счётлар корхонанинг таъсисчилар олдида дивидендлар ва чиқиб кетаётган таъсисчиларнинг улушлари бўйича жорий мажбуриятлари тўғрисидаги ахборотни умумлаштириш учун мўлжалланган.

Ҳисоб қуйидаги счётларда амалга оширилади:

6610 "Тўланадиган дивидендлар";

6620 "Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарз".

Корхона раҳбарияти томонидан дивидендлар тўлаш тўғрисида қарор эълон қилингандан сўнг, дивиденд суммаси жорий мажбурият сифатида акс эттирилади. Дивидендлар устав бўйича ва қонунчиликка мувофиқ тақсимланади.

6610 "Тўланадиган дивидендлар" счёти ҳисобланган дивиденд суммасига 8710 "Ҳисобот даврининг тақсимланмаган фойдаси (қопланмаган зарари)" счёти билан боғланган ҳолда кредитланади. Дивидендлар кўринишидаги даромадлардан фойда бўйича солиқ ҳисобланиши тўлов манбаида, 6410 "Бюджетга тўловлар бўйича қарз (турлари бўйича)" счёти билан боғланган ҳолда, 6610 "Тўланадиган дивидендлар" счётининг дебетида акс эттирилади.

Ушбу счётнинг дебетида, пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда, дивидендларнинг тўланиши акс эттирилади.

6620 "Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарз" счётининг кредит томонида корхонанинг чиқиб кетаётган таъсисчиси улушлари бўйича ҳисобланган мажбуриятлари суммаси 8330 "Пай ва улушлар", 8610 "Сотиб олинган хусусий акциялар - оддий", 8620 "Сотиб олинган хусусий акциялар - имтиёзли" счётлари билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

Ушбу счётнинг дебетида, активлар счётлари билан боғланган ҳолда, таъсисчилар олдидаги улушлари бўйича қарзнинг қопланиши акс эттирилади.

Мазкур счётлар бўйича таҳлилий ҳисоб ҳар бир таъсисчи бўйича алоҳида юритилади.

Т/р	Хўжалик операциясининг мазмуни	Боғланувчи счётлар		Ёзувларни тасдиқловчи ҳужжатлар
		дебет	кредит
1	Акциядорларга дивидендлар ҳисобланган	8710	6610	Бошқарув мажлиси баённомасидан кўчирма ёки корхона бўйича фармойиш, дивидендлар ҳисоб-китоби
2	Дивидендлардан солиқ ҳисобланган	6610	6410	Дивидендлардан солиқ ҳисоб-китоби
3	Курс фарқини ҳисобдан чиқаришнинг жамлаш усули билан валютада ҳисобланган дивидендлар бўйича манфий курс фарқи акс эттирилган	3290	6610	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоб маълумотномаси
4	Курс фарқини ҳисобдан чиқаришнинг тўғри усули билан валютада ҳисобланган дивидендлар бўйича манфий курс фарқи акс эттирилган	9620	6610	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоб маълумотномаси
5	Ҳисобланган дивидендларнинг нақд пул билан тўланиши акс эттирилган	6610	5010	Касса ҳисоботлари, банк счётларидан кўчирмалар
6	Ҳисобланган дивидендларнинг ҳисоб-китоб счёти орқали тўланиши акс эттирилган	6610	5110	Банк ҳисоб-китоб счётларидан кўчирмалар
7	Ҳисобланган дивидендларнинг валюта счёти орқали тўланиши акс эттирилган	6610	5210, 5220	Банк валюта счётларидан кўчирмалар
8	Курс фарқини ҳисобдан чиқаришнинг жамлаш усули билан валютада ҳисобланган дивидендлар бўйича мусбат курс фарқи акс эттирилган	6610	6230	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоб маълумотномаси
9	Курс фарқини ҳисобдан чиқаришнинг тўғри усули билан валютада ҳисобланган дивидендлар бўйича мусбат курс фарқи акс эттирилган	6610	9540	Бухгалтериянинг ҳисоб-китоб маълумотномаси
10	Устав капиталини ошириш учун йўналтирилган дивидендлар ҳисобланган	6610	8310-8330	Таъсисчилар мажлисининг баённомаси
11	Тайёр маҳсулот билан тўланадиган дивидендлар ҳисобланган	6610	9010	Таъсисчилар мажлисининг баённомаси, ҳисобварақ-фактуралар
12	Кўрсатилган хизматлар, бажарилган ишлар билан тўланадиган дивидендлар ҳисобланган	6610	9030	Таъсисчилар мажлисининг баённомаси, ҳисобварақ-фактуралар
13	Товарлар билан тўланадиган дивидендлар ҳисобланган	6610	9020	Таъсисчилар мажлисининг баённомаси, ҳисобварақ-фактуралар
14	Чиқиб кетаётган таъсисчиларга улушлари бўйича қарз ҳисобланган	8310-8330, 8720	6620	Таъсисчилар мажлиси баённомасидан кўчирма, корхона раҳбарининг фармойиши
15	Корхона таъсисчиларига улушлари қайтарилиши акс эттирилган	8310-8330	6620	Таъсисчилар мажлиси баённомасидан кўчирма, корхона раҳбарининг фармойиши
16	Чиқиб кетаётган таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи асосий воситаларни бериш йўли билан қопланган	6620	9210	Таъсисчилар мажлиси баённомасидан кўчирма, корхона раҳбарининг фармойиши, юкхатлар
17	Чиқиб кетаётган таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи бошқа активларни бериш йўли билан қопланган	6620	9220	Таъсисчилар мажлиси баённомасидан кўчирма, корхона раҳбарининг фармойиши, юкхатлар
18	Чиқиб кетаётган таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи нақд пул маблағларини бериш йўли билан қопланган	6620	5010	Касса ҳисоботлари, банк счётларидан кўчирмалар
19	Чиқиб кетаётган таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи ҳисоб-китоб счёти орқали қопланган	6620	5110	Банк ҳисоб-китоб счётларидан кўчирмалар
20	Чиқиб кетаётган таъсисчиларнинг улушлари бўйича қарзи валюта счёти орқали қопланган	6620	5210, 5220	Банк валюта счётларидан кўчирмалар

Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишларни

ҳисобга олувчи счётларнинг (6700) боғланиши
Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишларни ҳисобга олувчи счётлар корхона рўйхатида бўлган ва рўйхатда турмаган ходимларга меҳнатга ҳақ тўлаш (меҳнат ҳақининг ҳамма турлари, мукофотлар, нафақалар, ишлайдиган пенсия олувчиларга ҳисобланган пенсия ва бошқа тўловлар) бўйича жорий қарзлар тўғрисидаги ахборотни умумлаштириш учун мўлжалланган.

Ҳисоб қуйидаги счётларда амалга оширилади:

6710 "Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишлар";

6720 "Депонентланган меҳнат ҳақи".

6710 "Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишлар" счётининг кредит томонида, харажатларни ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда, меҳнат ҳақи бўйича ҳисоблашишлар; 4520 "Мақсадли давлат жамғармаларига бўнак тўловлари" счёти билан боғланган ҳолда, давлат ижтимоий суғуртаси бўйича нафақалар, пенсиялар ва ҳоказо суммалар; 8910 "Келгуси харажатлар ва тўловлар резервлари" счёти билан боғланган ҳолда, ходимларнинг меҳнат таътилига ҳақ тўлаш, корхонада кўп йил хизмат қилганлигига тақдирлаш учун белгиланган тартибда ташкил этилган резервлар ҳисобидан ҳисобланган ҳақ ва таъмирлаш резерви ҳисобидан ҳисоблашлар суммалари акс эттирилади.

6710 "Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишлар" счётининг дебет томонида, ҳисобланган суммадан даромад солиғини ушлаб қолиш, ижро варақалари бўйича тўловлар ва бошқа ушлаб қолишлар, шунингдек меҳнат ҳақини, меҳнат таътили бўйича тўловларни, мукофотларни, пенсияларни, нафақаларни ва ҳоказоларни тўлаш ва улардан ушланмалар акс эттирилади.

Ҳисобланган, бироқ белгиланган муддатларда тўланмаган меҳнат ҳақи, меҳнат таътили бўйича тўловлар, мукофотлар, пенсиялар, нафақалар ва ҳоказо суммалар 6710 "Меҳнат ҳақи бўйича ходимлар билан ҳисоблашишлар" счётининг дебетида, 6720 "Депонентланган меҳнат ҳақи" счётининг кредитида акс эттирилади.

Мазкур счётлар бўйича таҳлилий ҳисоб корхонанинг ҳар бир ходими бўйича алоҳида юритилади.

Т/р	Хўжалик операциясининг мазмуни	Боғланувчи счётлар		Ёзувларни тасдиқловчи ҳужжатлар
		дебет	кредит
1	Ўрнатиладиган асбоб-ускунани харид қилиш ва сақлаш билан боғлиқ операциялар бўйича меҳнат ҳақи ҳисобланган	0710, 0720	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
2	Капитал қурилиш соҳасида банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	0810	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
3	Асбоб-ускунани ўрнатиш ва созлаш билан банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	0820	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
4	Номоддий активларни харид қилиш билан банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	0830	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
5	Асосий подани шакллантириш билан банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	0840	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
6	Материалларни харид қилиш билан банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	1010-1090	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
7	Ҳайвонларни харид қилиш билан банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	1110, 1120	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
8	1510 "Материалларни тайёрлаш ва харид қилиш" счётидан фойдаланган ҳолда материалларни харид қилиш билан банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	1510	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
9	Асосий ишлаб чиқаришда банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	2010	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
10	Ёрдамчи ишлаб чиқаришда банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	2310	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
11	Цехлар ва таркибий бўлинмалар маъмуриятига меҳнат ҳақи ҳисобланган	2510	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
12	Яроқсизликни тузатиш билан банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	2610	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
13	Хизмат кўрсатувчи хўжаликларда банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	2710	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
14	Товарларни харид қилиш билан банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	2910-2990	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
15	Келгуси давр харажатларига киритиладиган ишлар учун меҳнат ҳақи ҳисобланган	3190	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
16	Меҳнат ҳақини тўлаш жамғармаси таркибига киритиладиган мукофотлар, тақдирлашлар ҳисобланган	Харажат- ларни ҳисобга олувчи счётлар	6710	Мукофотлар, қўшимча тўловлар, устама тўловлар, тақдирлашларнинг ҳисоб-китоби
17	Меҳнат таътили учун тўловлар ҳисобланган	Харажат- ларни ҳисобга олувчи счётлар	6710	Меҳнат таътили ҳақи бўйича ҳисоб-китоб
18	Ижтимоий суғурта маблағлари ҳисобидан вақтинчалик меҳнатга қобилиятсизлик бўйича нафақалар, корхонада ишлайдиган пенсионерларга пенсиялар ва ҳоказолар ҳисобланган	4520	6710	Меҳнатга қобилиятсизлик варақалари, пенсия ва нафақалар бўйича ҳисоб-китоблар
19	Корхонанинг ўз маблағлари ҳисобидан вақтинчалик меҳнатга қобилиятсизлик бўйича нафақалар, пенсиялар ва ҳоказолар ҳисобланган	9430	6710	Меҳнатга қобилиятсизлик варақалари, пенсия ва нафақалар бўйича ҳисоб-китоблар
20	Суғурта шартномаси бўйича корхона ходимларига тегишли бўлган суғурта бўйича қоплаш суммаси акс эттирилган	6510	6710	Банкдаги счётлардан кўчирмалар, суғурта суммаси қайд этилган суғурта ҳолатлари юзасидан хабарномалар
21	Нотижорат ташкилотларида ёки мақсадли молиялаштириш маблағлари ҳисобидан меҳнат ҳақи ҳисобланган	8810-8890	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
22	Келгуси харажатлар ва тўловлар бўйича резерв ҳисобидан меҳнат таътили учун тўловлар ҳисобланган	8910	6710	Меҳнат таътили бўйича ҳақнинг ҳисоб-китоби
23	Асосий воситалар чиқиб кетиши билан боғлиқ операциялар бўйича меҳнат ҳақи ҳисобланган	9210	6710	Меҳнат ҳақини ҳисоблаш қайдномаси
24	Бошқа активлар чиқиб кетиши билан боғлиқ операциялар бўйича меҳнат ҳақи ҳисобланган	9220	6710	Меҳнат ҳақини ҳисоблаш қайдномаси
25	Маҳсулотни етказиб бериш ва сотиш билан банд бўлган ходимларга, шунингдек савдо ходимларига (савдо корхоналари) меҳнат ҳақи ҳисобланган	9410	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
26	Корхонанинг маъмурийбошқарув ходимларига меҳнат ҳақи ҳисобланган	9420	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
27	Ишчининг айбисиз узрли ишда бўлмаган кунлар учун ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	9430	6710	Меҳнат ҳақини ҳисоблаш қайдномаси
28	2710 "Хизмат кўрсатувчи хўжаликлар" счётидан фойдаланилмаган тақдирда хизмат кўрсатувчи хўжаликларда банд бўлган ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	9430	6710	Меҳнат ҳақини ишлаб чиқариш бўлинмалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
29	Ишдан ажралган ҳолда ўқишда бўлган ишчиларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	9430	6710	Меҳнат ҳақини ҳисоблаш қайдномаси
30	Янги ишлаб чиқаришларни ўзлаштириш, бошқарув тизимини барпо этиш ва такомиллаштириш билан банд бўлган ишчиларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	9440	6710	Меҳнат ҳақини ҳисоблаш қайдномаси
31	Табиий офатларни, ёнғинларни олдини олиш ёки бартараф этиш билан боғлиқ ходимларга меҳнат ҳақи ҳисобланган	9720	6710	Меҳнат ҳақини ҳисоблаш қайдномаси
32	Яроқсизликдан йўқотишларнинг бир қисми ушбу йўқотишларга айбдор бўлган ходимлардан ушлаб қолинган	6710	2610	Яроқсизлик далолатномаси, меҳнат ҳақини ҳисоблаш қайдномаси
33	Хизмат кўрсатувчи ишлаб чиқаришлар ва хўжаликлар томонидан ходимларга берилган маҳсулот ёки кўрсатилган хизматлар қиймати ушлаб қолинган	6710	2710	Меъёрий вақтни ва меҳнат ҳақини харажатлар моддалари бўйича тақсимлаш қайдномаси
34	Меҳнат ҳақи бўйича берилган бўнаклар меҳнат ҳақидан ушлаб қолинган	6710	4210	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
35	Ҳисобдор шахсларнинг қайтарилмаган бўнаклари ушлаб қолинган	6710	4220-4230	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
36	Ходимларга берилган бошқа бўнаклар меҳнат ҳақидан ушлаб қолинган	6710	4290	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
37	Акцияларга обуна бўйича қарз меҳнат ҳақидан ушлаб қолинган	6710	4610	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
38	Кредитга сотилган товарлар бўйича ходимлар қарзи меҳнат ҳақидан ушлаб қолинган	6710	4710	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
39	Берилган қарзлар бўйича ходимлар қарзи меҳнат ҳақидан ушлаб қолинган	6710	4720	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
40	Моддий зарарни қоплаш бўйича қарз меҳнат ҳақидан ушлаб қолинган	6710	4730	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
41	Ходимларнинг бошқа қарзи меҳнат ҳақидан ушлаб қолинган	6710	4790	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
42	Берилган қарзлар бўйича ҳисобланган фоизларга оид ходимлар қарзи меҳнат ҳақидан ушлаб қолинган	6710	4830	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
43	Ходимларга ҳисобланган суммалар (меҳнатга ҳақ тўлаш, мукофотлар, қўшимча ҳақлар, устама ҳақлар ва ҳоказолар) кассадан тўланган	6710	5010	Чиқим касса ордерлари, касса ҳисоботлари
44	Ходимларга меҳнат ҳақи бўйича қарз ҳисоб-китоб счётидан жорий ҳисоб-китоб счётларига, шахсий пластик карточкаларга ўтказилган	6710	5110	Банкнинг ҳисоб-китоб счётидан кўчирма
45	Ходимларга меҳнат ҳақи бўйича қарз махсус ҳисоб-китоб счётидан жорий ҳисоб-китоб счётларига, шахсий пластик карточкаларга ўтказилган	6710	5530	Банкнинг махсус счётидан кўчирма
46	Меҳнатга ҳақ тўлаш алоҳида балансларга ажратилган ички бўлинмалар томонидан амалга оширилган	6710	6110	Бўлинмалар бўйича меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
47	Шахсий мол-мулк суғуртаси учун ходимларнинг меҳнат ҳақидан ушлаб қолинган	6710	6510	Бўлинмалар бўйича меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
48	Ижтимоий суғурта бўйича ҳисоблашлар корхона ходимлари ҳисобидан амалга оширилган	6710	6520	Ижтимоий суғурта ажратмалари бўйича ҳисоб-китоб, меҳнатга ҳақ тўлаш бўйича ҳисоб-китоб қайдномаси
49	Муддатида берилмаган меҳнат ҳақи депонентланган	6710	6720	Депонентланган меҳнат ҳақи бўйича қайднома
50	Депонентланган меҳнат ҳақи нақд пул билан берилган	6720	5010	Депонентланган суммалар бўйича қайднома, чиқим касса ордери
51	Депонентланган меҳнат ҳақи пластик карточкасига ўтказилган	6720	5110	Банкнинг ҳисоб-китоб счётидан кўчирма
52	Корхона ходимига қисқа муддатли қарз берилган	6710	6820	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
53	Алиментларни, коммунал хизмат учун, истиқомат қилиш учун ва ҳоказоларни меҳнат ҳақидан ушлаб қолиш амалга оширилган	6710	6990	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
54	Корхона ходимига узоқ муддатли қарз берилган	6710	7820	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
55	Меҳнат интизомини бузганлиги учун жарима ушлаб қолинган	6710	9330	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси
56	Корхона ошхонасида овқатланганлиги учун меҳнат ҳақидан ушлаб қолинган	6710	9370	Меҳнат ҳақидан ушлаб қолишларни ҳисобга олиш қайдномаси

Қисқа муддатли кредитлар ва қарзларни ҳисобга

олувчи счётларнинг (6800) боғланиши
Қисқа муддатли кредитлар ва қарзларни ҳисобга олувчи счётлар корхона томонидан Ўзбекистон Республикаси ва чет элдаги банклар ва қарз берувчилардан сўмда ва чет эл валютасида олинган турли қисқа муддатли (12 ой муддатгача) кредит ва қарзларнинг ҳолатлари тўғрисидаги ахборотни умумлаштириш учун мўлжалланган.

Ҳисоб қуйидаги счётларда амалга оширилади:

6810 "Қисқа муддатли банк кредитлари";

6820 "Қисқа муддатли қарзлар";

6830 "Тўланадиган облигациялар";

6840 "Тўланадиган векселлар".

6810 "Қисқа муддатли банк кредитлари" счётида корхонанинг банклардан олган турли қисқа муддатли кредитлари ҳисобга олинади.

Олинган қисқа муддатли банк кредитларининг суммалари 6810 "Қисқа муддатли банк кредитлари" счётининг кредитида ва пул маблағларини ҳисобга олувчи тегишли счётларнинг дебетида акс эттирилади. Қайтарилган қисқа муддатли банк кредитлари суммаси 6810 "Қисқа муддатли банк кредитлари" счётининг дебет томонида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.

6820 "Қисқа муддатли қарзлар" счётида Ўзбекистон Республикаси ва чет элдаги қарз берувчилардан - бошқа корхона ва ташкилотлардан (банкдан ташқари) 12 ойдан кўп бўлмаган муддатга олинган қарзлар ҳисобга олинади.

Қарз берувчилардан (банкдан ташқари) тушган маблағлар пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебети ва 6820 "Қисқа муддатли қарзлар" счётининг кредити бўйича қайд қилиб борилади. Олинган қарзларни қайтариш 6820 "Қисқа муддатли қарзлар" счётининг дебетида ва пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг кредитида акс эттирилади.

6830 "Тўланадиган облигациялар" счётида тўлов муддати 12 ойдан ортиқ бўлмаган облигацияларни муомалага чиқариш ҳисобига корхонага жалб этилган маблағлар ҳисобга олинади. Агар маблағларни жалб қилиш облигацияларни номинал қийматидан юқори баҳога сотиш йўли билан амалга оширилса, унда облигацияларни сотиш баҳоси билан номинал қиймати ўртасидаги фарқ 6220 "Мукофот (устама)лар кўринишидаги кечиктирилган даромадлар" счётининг кредитида ҳисобга олинади.

6840 "Тўланадиган векселлар" счётида қоплаш муддати 12 ойдан ортиқ бўлмаган берилган векселлар ҳисобга олинади. Корхонада берилган векселларни ҳисобга олиш операциялари 6840 "Тўланадиган векселлар" счётининг кредити ва пул маблағларини ҳисобга олувчи счётларнинг дебетида акс эттирилади. Вексель бўйича операциялар натижасида қарз берувчидан олинган пул маблағларининг корхона томонидан қайтарилиши 6840 "Тўланадиган векселлар" счётининг дебетида пул маблағларини ҳисобга олувчи счётлар билан боғланган ҳолда акс эттирилади.