. – Комптонның толқын ұзындығы . 
- түскен сәуленің ұзындығы. Комптонды шашыраудың механизмі : - мәжбүрлеуші тербелістің зат атомындағы электронның түсіп жатқан толқынның Еәсерінде “тербеліске ұмтылуы” арқылы жаңадан туылған толқын ұзындық болуында. Бұл лезде шашыраған сәуленің жиілігі түсіп жатқанымен сәйкес келуі керек.Рентгенттік фотон энергиясы 
, массасы mф=
импульсі p=mc=
, электронның соқтығысқанға дейінгі энергиясы 
.
Атом түзілісін үйрену әдістемесі.
Атом түзхілісін жоғарғы сыныптарда Резерфор тәжірибесі және атомның планетарлық модемнен бастайды.Атом түзілісін радиоактивтіктен бастаған дұрыс болады.Себебі радиоактивтік ыдырау заңын ядроның түзілісімен қасиеттерін білдіре отырып атом түзілісінің өте күрделі екендігіне көз жеткізеді. 
және 
радиоактивті сәулелерді үйрене отырып, олардың сипаттамаларын, масса, энергияларын келтіреді.
Мысалы, қалыңдығы 1 мкм атом фольтадан ұшып өтуде өз жолында неше 
-бөлшекті ұшыратады?
, бұл дегеніміз -бөлшек 10000- дай атомдар арқылы әсерлеспей өтеді екен, яғни атом түзілісі Томсон айтқандай біртұтас болмай атомдар өзара 10-10 м қашықтықта орналасқан болар екен.
Резерфорд моделінің кемшіліктерін 1913 жылы Н. Бор өзінің 3 пастулатымен толықтырады:
-
1-ші пастулаты атом тек арнайы стационарлық күйлерде бола алады да, әрбір күйде өзінің белгіленген энергиясы болады. Бұл күйдегі атомдар энергияны шығармайды. Электрон ядроға қанша жақын болса бұл стационарлық күйдегі атом ең кіші энергиялы болады. Орбита радиюсы артқан сайын стационарлық күйдегі атомның энергиясыда артады.
-
2-ші пастулат (жиәліктер ережесі). Атмбір стационарлық күйден екіншісіне өткенде атом не энергия шығарады немесе жұтады, бұл бір фатонның жұтатын немесе шығаратын энергиясы стационарлық күйлердің энергиясының айырмасына тең болады.
Бұл пастулатта Энштейн бастаған, Планк бекіткен кванттық теорияда негізделді.
-
3-ші пастулатта стационарлық күйдегі атом энергиясына сәйкес келетін мүмкіндікті орбитаның радиюсын табу. Бұл үшін Квантталу ережесін көрсету, қандайда бір шама h- қа еселік болуы керек деп есептеледі, оған импульс моменті mvr алдында 
Сызықты спектрлер. Спектр деп торға түскен толқынға айтылады. Газ су тегі арқылы электр зарядын өткізсек ол сәуле береді (жанады), оны спектроскоп немесе дифракциялық тор арқылы көрсек көрінетін спектор шекарасында бірнеше жарық спералдық сызықтарды көреміз.Олар жеті түрлі реңдегі сәулелер спектрі болып бірінен екіншісіне өтуде анық шекарасы болмайды. hv=E
m-E
n мұнда m>n себебі n=m+1 болып жүреді.Швицариялық мектеп оқытушысы Н.Бальмер су тегі атомдарының сәуле шығаруындағы жақсы көрінетін сызықтарының жиіліктері. арқылы есептелуін анықтады. Ридберг тұрақтысы делінеді.
Атом ядросының үйрену әдістемесі. 1.Атом бөлінбестігін бұзған радиоактивтік құбылыс және 1910 ж. ағылшын ғалымы Ф:Содди ашқан изотоптары ядроның атом массасы 1 тең болған протондардан тұратынын, бірақ β, γ сәулелердің барлығы ядро құрылысын одан да күрделі екендігін көрсетеді. 1932 ж. ағылшын физигі Д:Чедвик жаңа элементар бөлшек нейтронды ашты.В:Гейзенберг ядроның протон- нейтронды модулін ұсынды. 2.
- масса ақауы, 1м.а.б үшін байланыс энергиясы Е
б=931МэВ=9.31*10
8эВ.3. Изотоптар деп- ядродағы электрондар санының протондар санынан өзгеріп қалуына айтады. Ядролық реакция деп- ядролардың бір-бірімен немесе басқа элементар бөлшектермен өзара әсерлеседі, нәтижесінде атом ядросының түрленуіне айтылады.
4. Элементар бөлшектерге: фотон, протон, нейтрон, электрон т.б. кіреді . мектепте олардың массаларын электр зарядын және орташа жасау уақытын оқытады. Қазірде 400-ге жуық элементар бөлшектер табылған оларды жасанды түрде де алады. Негізгі әдебиеттер: [1,2,3,5,8,10]Қосымша әдебиеттер: [11-20,22,23,29,30]
7. Семинарлық сабақтар жоспарыТақырып №1. Физиканы оқыту әдістемесінің жеке сұрақтарыСұрақнама:1. Негізгі сатысында өткізілетін жалпылама сабақтар.2.Жоғарғы сатысында өткізілетін жалпылама сабақтар.3. «Физика және ғылыми-техникалық прогресс» тақырыбы бойынша жалпылама сабақ. 4. «Әлемнің физикалық бейнесі».
Тапсырмалар:Келесі тақырыптарға сабақ жоспарын құрастыру:1 «Көкжиекке бұрыш жасай лақтырылған дененің қозғалысы» тақырыбы бойынша жалпылама сабақ.2 «Материалдық нүкте динамикасы» тақырыбы бойынша жалпылама сабақ.
Тақырып № 2. Физика және астрономияны 7 сыныпта оқыту әдістемесі. Сұрақнама:«Қатты дене, сұйық және газ қысымы» бөлімінің негізгі ұғымдарын оқып-үйрену әдістемесі
Тапсырмалар:1 «Қатты дене, сұйық және газ қысымы» тақырыбындағы негізгі физикалық ұғымдарды ғылыми-әдістемелік талдау. Келесі сұрақтарды оқып-үйрету әдістемесін талдау және сабақ жоспарларының негізінде сабақ фрагметін ұйымдастырып, өткізу:
-
Қысым. Қысымды төмендету және жоғарылату тәсілдері.
-
Газ қысымы. Паскаль заңы.
-
Сұйық және газ қысымы. Сұйықтың ыдыс тұбіне және қабырғасына түсіретін қысымы. Қатынас ыдыс.
-
Ауа салмағы. Атмосфералық қысым. Атмосфералық қысымды өлшеу. Терричелли тәжірибесі.. Барометр. Монометр.
-
Поршеньдік насос. Гидравликалық пресс.
-
Сұйыққа немесе газға түсірілген денеге әрекеті. Архимед күші.
-
Денелердің жүзуі.
Тақырып № 3 Физика және астрономияны 8 сыныпта оқыту әдістемесі. Сұрақнама: -
Жылулық құбылыстар мен қаттың агрегаттық күйінің өзгеруін оқып-үйрену әдістемесі
2.Жарық құбылыстарын оқып-үйрену әдістемесі
Тапсырмалар:1. «Жылулық құбылыстар» тақырыбының негізгі физикалық ұғымдарын ғылыми-әдістемелік талдау 2. «Заттың агрегаттық күйінің өзгеруі» тақырыбының негізгі физикалық ұғымдарын ғылыми-әдістемелік талдау Келесі сұрақтарды оқып-үйрету әдістемесін талдау және сабақ жоспарларының негізінде сабақ фрагметін ұйымдастырып, өткізу:
- Жылулық қозғалыстар. Ішкі энегия. Дененің ішкі энергиясын өзгерту тәсілдері- Жылу өткізгіштік. Конвекция. Сәуле шығару. Жылу берудің табиғат және техникадағы мысалдары.- Жылу мөлшері. Жылу мөлшерінің бірліктері. Меншікті жылу сыйымдылық. - Отын энергиясы. Отынның меншікті жану жылуы. Механикалық және жылулық процестердегі энергияның сақталу және айналу заңы.- Заттың агрегаттық күйі. Кристалдық денелердің балқу және қатуы. Меншікті балқу жылуы.- Булану. Қайнау. Меншікті булану және конденсациялану жылуы.3. «Жарық құбылыстары» тақырыбының негізгі физикалық ұғымдарын ғылыми-әдістемелік талдау Келесі сұрақтардың оқыту әдістемесі: Жарық. Жарық көздері. Жарықтың таралуы. Жарықтың шағылуы. Шағылу заңдары. Жазық айна. Жарықтың сынуы. Лизалар. Линзадан кескін алу. Лизаның оптикалық күші. Фотоаппарат. Көз. Көзілдірік. Тақырып №4. Физика және астрономияны 9 сыныпта оқыту әдістемесі. Сұрақнама:1. Материалдық нүкте кинематикасы тақырыбын оқып-үйрету ңдістемесі 2. Материалдық нүкте динамикасы тақырыбын оқып-үйрету ңдістемесі 3. Сақталу заңдарын оқып-үйрену әдістемесін талдауТапсырмалар:1 «Материалдық нүкте кинематикасы» тақырыбының негізгі ұғымдарын ғылыми-әдістемелік талдауКелесі сұрақтардың оқыту әдістемесі:- Қозғалыстың салыстырмалылығы- Түзусызықты бірқалыпты үдемелі қозғалыс- Қисық сызықты қозғалыс- Еркін түсу. Көкжиекке бұрыш жасай лақтырылған дененің қозғалысы.2. «Динамика негіздері» тақырыбының негізгі ұғымдарын ғылыми-әдістемелік талдауКелесі сұрақтардың оқыту әдістемесі:- Масса және күш ұғымдарын талдау. Динамиканың негізгі ұғымдары мен заңдарының енгізілу реті. - Ньютонның бірінші заңы. Денелердің өзара әсерлесуі. Олардың әсерлесуі кезіндегі үдеуі. Дененің инерттілігі мен массасы.- Күш. Ньютонның екінші заңы. Ньютонныі үшінші заңы.- Серпімділік күші. Үйкеліс күші.- Бүкіләлемдік тартылыс күші. Ауырлық күші. Дененің салмағы. Салмақсыздық.- Жердің жасанды спутниктері. Ғарыштық қозғалыс жылдамдықтары.3 «Механиканың сақталу заңдары» тақырыбының негізгі ұғымдарын ғылыми-әдістемелік талдауКелесі сұрақтардың оқыту әдістемесі:- Импульстің сақталу заңы;- Жұмыс, қуат;-Теңәрекетті күш жұмысы. Дененің кинетикалық энергиясының теоремасы;-Ауырлық күші мен серпімділік күшінің жұмысы. Потенциалдық және потенциалдық емес күштер. Дененің потенциалдық энергиясы;
- Толық механикалық энергияның сақталу заңы;- Сұйықтар мен газдардың қозғалысы. Бернулли заңы.4 «Механикалық тербелістер мен толқындар» тақырыбының негізгі ұғымдарын ғылыми-әдістемелік талдауКелесі сұрақтардың оқыту әдістемесі:
-
Тербелмелі жүйелер. Гармоникалық тербелістер. Гармоникалық қозғалысты талдау алгоритмі
-
Тербелмелі қозғалыстың геометриялық моделі. Х (t), V (t), а (t) теңдеулері. Векторлық диаграмма. Тербеліс периоды, жиілігі және фазасын анықтау.
-
Гармоникалық тербеліс кезіндегі энегрияның айналуы. Потенциалдық энергияны анықтау. Кинетикалық және потенциалдық энергиялардың уақытқа тәуелді өзгеруі.
-
Өшетін және мәжбүр тербелістер
-
Толқын және оның параметрлерінің анықтамасы. Тлқын теңдеуі.
-
Дыбыс толқындары.
Тақырып № 5 Физика және астрономияны 10 сыныпта оқыту әдістемесі. Сұрақнама:«Молекулалық физика. Жылулық құбылыстар» бөлімін оқып-үйрету әдістемесін талдау және сабақ жоспарын дайындау «Электростатика» бөлімін оқып-үйрету әдістемесін талдау және сабақ жоспарын дайындау«Тұрақты ток заңдары» бөлімін оқып-үйрету әдістемесін талдау және сабақ жоспарын құрастыру
-
Стационар электр өрісі, потенциалдар айырымы, кернеу, электр қозғаушы күш ұғымалырын ғылыми-әдістемелік талдау.
-
«Электр тізбегінің кедергісін есептеу» тақырыбына есеп шығару әдістемесі.
-
«Тұрақты ток жұмысы мен қуаты. Джоула-Ленц заңы».
Тапсырмалар:1 Молекула-кинетикалық теория негіздерін оқып-үйрету әдістемесі2 Газ заңдарын оқып-үйрету әдістемесі 3 Термодинамиканы оқып-үйрету әдістемесі4 Температура ұғымын қалыптастыруКелесі тақырыптарға сабақ жоспарын әзірлеу:1 Молекула-кинетикалық теориядағы идеал газ. Газ молекулаларының орташа квадраттық жылдамдығы. Газдың молекула-кинетикалық теориясының негізгі теңдеулері.2 Температура және жылулық тепе-теңдік. Температур түсінігі. Абсолют температура. Абсолют температуралық шкала.3 «Идеал газ күйінің теңдеуі. Газ заңдары» тақырыбына есеп шығару.4 Ішкі энергия. Термодинамикалық жұмыс. Жылу мөлшері. Термодинамиканың бірінші заңы.5 «Электрлікзаряд», «электростатикалық өріс» ұғымдарын ғылыми-әдістемелік талдауЭлектростатикалық өріс кернеулігі, кернеулік векторы ағыны және Гаус теоремасы оқып-үйрету әдістемесіЭлектростатикалық өрістегі диэлектриктерді оқып-үйрету әдістемесіЭлектростатикалық өрістегі потенциалдық энергия, потенциал және поенциалдар айырымын оқып-үйрету әдістемесі