Материал: 6-МАВЗУ
Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети Ижтимоий фанлар факультети Социология кафедраси
Фан: Социология
Мавзу: ЖАМИЯТ СОЦИАЛ СТРУКТУРАСИ ВА
СТРАТИФИКАЦИОН ЖАРАЁНЛАР
доц. Жиянмуратова Г.Ш.
РЕЖА:
•Социал структура тушунчаси
•Социал стратификация назарияси
•Социал мобиллик ва унинг турлари
•Ўзбекистоннинг стратификацион тизимлари
«Социал структура» тушунчаси:
Социал структура – социал тизимдаги элементларнинг мустаҳкам
алоқасидир
Социал структуранинг асосий
элементлари маълум мавқе (статус)ни
эгалловчи, маълум бир функцияларни
бажарувчи индивидлардир.
Бу индивидлар ўз мавқеи
белгилари асосида ижтимоий-
ҳудудий, этник ва бошқа
турдаги гуруҳ ва
бирлашмаларга бирлашади.
Социал структура
жамиятни жамоа, синфлар,
қатламларга объектив
бўлинишини англатади.
Элементларнинг қай бири муҳимлигига қараб
жамият структураси гуруҳий,
стратификацион, жамоавий, институционал,
ташкилий ва ҳ.к.ларга бўлинади.
Жамиятнинг синф, страта, ижтимоий гуруҳларга бўлиниши тарихи:
Афлотун эр. ав. IV асрда жамият аъзоларини 3 гуруҳга ажратган: файласуфлар, ҳарбийлар ва қуллар
Қадимги Ҳиндистонда: брахманлар,кшатрий лар ва шудралар
Қадимги Туронда:
а) уруғ-қабилавий келиб чиқиши;
б) касбий мансублиги; в) диний эътиқодий
қарашлари; г) шажаравий-сулолавий
келиб чиқишига кўра
Жамият таркибининг синф, страта, ижтимоий гуруҳларга бўлинишининг аҳамияти:
Жамиятни стратификацион тасниф этиш ҳар бир ижтимоий гуруҳ, стратанинг ижтимоий ўрни ва ролини объектив баҳолаш, улардан самарали фойдаланиш, умумдавлат миқёсида уларнинг муросавий конценсусини таъминлаш, сиёсий бошқариш имконини беради